Bhagya

Punjab State Board PSEB 3rd Class EVS Book Solutions Chapter 11 ਸਾਡਾ ਆਵਾਸ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 EVS Chapter 11 ਸਾਡਾ ਆਵਾਸ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਸਾਡਾ ਆਵਾਸ Textbook Questions and Answers

ਪੇਜ 68

ਕਿਰਿਆ-ਚਿੱਤਰ ਹੇਠਾਂ ਘਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ-
1. ਕੱਚਾ ਘਰ,
2. ਪੱਕਾ ਘਰ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਘਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਤੂਫਾਨ, ਵਰਖਾ, ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਲਈ ਘਰ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ।

ਕਿਰਿਆ-ਚਿੱਤਰ ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ-
1. ਬੋਟ ਹਾਊਸ
2. ਕਾਰਵਾਂ
3. ਟੈਂਟ
4. ਪੱਕਾ ਘਰ ।

ਪੇਜ 69

ਕਿਰਿਆ 1.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਚਿਪਕਾਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਅਸਥਾਈ ਘਰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਕੱਪੜੇ, ਬਾਂਸ, ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਦੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਪਹਾੜਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਢਲਾਣਦਾਰ ਛੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ।

ਕਿਰਿਆ 2.

ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੋਟ ਕਰਕੇ ਲਿਆਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 71

ਕਿਰਿਆ 3.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮਾਨੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 72-73

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ?
ਉੱਤਰ-
ਪੱਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ? ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸਿਲਕੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਖਿੜਕੀਆਂ, ਗਾਰੇ, ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ, ਘਰ, ਜੰਗਲਾਂ)

(ਉ) ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ………………………………. ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ |
ਉੱਤਰ-
ਘਰ

(ਅ) ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ……………………………….. ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ-
ਜੰਗਲਾਂ

(ਈ) ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ …………………….. ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਖਿੜਕੀਆਂ

(ਸ) ਸਾਡਾ ਘਰ ………………………….. ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ

(ਹ) ਕੱਚਾ ਘਰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ …………………………………. ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਗਾਰੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :

(ੳ) ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਹਵਾਦਾਰ,
ਗੰਦਾ ਦੇ ਬੰਦ
ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ
ਉੱਤਰ-
ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ।

(ਅ) ਕੱਚਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇੱਟਾਂ, ਸੀਮਿੰਟ, ਰੇਤਾ
ਘਾਹ-ਫੂਸ, ਗਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਕੜ ਆਦਿ |
ਕੱਪੜੇ, ਬਾਂਸ
ਉੱਤਰ-
ਘਾਹ-ਫੂਸ, ਗਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਕੜ ਆਦਿ ।

(ਇ) ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
ਪੱਕੇ ਘਰ
ਕੱਚੇ ਘਰ .
ਅਸਥਾਈ ਘਰ ,
ਉੱਤਰ-
ਅਸਥਾਈ ਘਰ ।

(ਸ) ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ
ਕੂੜੇਦਾਨ ਵਿੱਚ
ਗਲੀ ਵਿੱਚ
ਉੱਤਰ-
ਕੂੜੇਦਾਨ ਵਿੱਚ ।

(ਹ) ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਡਾਕਟਰ ਮਿਸਤਰੀ ………………………… ਵਕੀਲ
ਉੱਤਰ-
ਮਿਸਤਰੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਸਹੀ (✓) ਜਾਂ ਗਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :

(ਉ) ਪੱਕਾ ਘਰ ਘਾਹ-ਫੂਸ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਅ) ਕੱਚੇ ਘਰ ਠੰਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਈ) ਸਿਪਾਹੀ ਕੈਂਪ ਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਸ) ਹਾਊਸਬੋਟ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਤੈਰਨ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਹ). ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ |
ਉੱਤਰ-
✓|

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :

ਜਾਨਵਰ	ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ
1. ਸ਼ੇਰ	(ੳ) ਖੁੱਡ
2. ਚੂਹਾ	(ਅ) ਗੁਫ਼ਾ
3. ਘੋੜਾ	(ਈ) ਵਾੜਾ
4. ਮੱਛੀ	(ਸ) ਤਬੇਲਾ
5. ਮੱਝ	(ਹ) ਪਾਣੀ,

ਉੱਤਰ-

ਜਾਨਵਰ	ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ
1. ਸ਼ੇਰ	(ਅ) ਗੁਫ਼ਾ
2. ਚੂਹਾ	(ੳ) ਖੁੱਡ
3. ਘੋੜਾ	(ਸ) ਤਬੇਲਾ
4. ਮੱਛੀ	(ਹ) ਪਾਣੀ,
5. ਮੱਝ	(ਈ) ਵਾੜਾ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਸਾਡਾ ਆਵਾਸ Important Questions and Answers

(i) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਚੋਣ :

1. ਘਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਫਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ?
(ੳ) ਗਰਮੀ
(ਅ) ਸਰਦੀ
(ੲ) ਮੀਂਹ
(ਸ) ਸਾਰੇ ਠੀਕ ॥
ਉੱਤਰ-
(ਸ) ਸਾਰੇ ਠੀਕ ॥

2. ਢਲਾਨਦਾਰ ਛੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ?
(ਉ) ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
(ਅ) ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
(ੲ) ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ
(ਸ) ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ।
ਉੱਤਰ-
(ੲ) ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ

(ii) ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਸੰਦੀਪ ਦਾ ਘਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਢਿੱਠ ਗਿਆ।
ਉੱਤਰ-
ਮੀਂਹ, ਹਨੇਰੀ ਕਾਰਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦਾ | ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਗੁਫ਼ਾ ਵਿਚ |

(iii) ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ :

ਉੱਤਰ-

(iv) ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਘਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਕੀ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਬੂਟੇ ਬਣਾਉਣਾ, ਰੰਗੋਲੀ ਸਜਾਉਣਾ, ਗੁਬਾਰੇ ਲਗਾਉਣਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ।

Punjab State Board PSEB 3rd Class EVS Book Solutions Chapter 10 ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 EVS Chapter 10 ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ Textbook Questions and Answers

ਪੇਜ 61-62

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਮਾਤਾ ਜੀ, ਮੋਟਾਪਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਦੁੱਧ, ਖਰੀਦ)

(ਉ) …………………………….. ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਖੁਰਾਕ |
ਉੱਤਰ-
ਦੁੱਧ

(ਅ) ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ……………………………… ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਵੱਖ-ਵੱਖ

(ਇ) ਕੁੱਝ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ……………………………… ਕੇ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਖਰੀਦ

(ਸ) ਬਰਗਰ ਅਤੇ ਨੂਡਲਜ਼ ਖਾਣ ਨਾਲ ……………………………… ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਮੋਟਾਪਾ

(ਹ) ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ………………………………. ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਮਾਤਾ ਜੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ ਭੋਜਨ ਕਿਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਅਜਿਹਾ ਭੋਜਨ ਜੋ ਜਲਦੀ ਪਚਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ-ਦਲੀਆ, ਖਿਚੜੀ ਆਦਿ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਕਿਹੜਾ-ਕਿਹੜਾ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਅਸੀਂ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ?
ਉੱਤਰ-
ਪਿਜ਼ਾ, ਬਰਗਰ, ਡੋਸਾ ਆਦਿ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਨੂਰਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ | ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦੇਣਗੇ ?
ਉੱਤਰ-
ਨੂਰਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੇਲਾ, ਦਾਲਾਂ, ਦਲੀਆ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਉਬਲਿਆ ਹੋਇਆ ਆਂਡਾ ਦੇਣਗੇ ।

ਪੇਜ 64

ਕਿਰਿਆ 1.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵੰਗ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਧੇ |

ਉੱਤਰ-
1. ਜ਼ਿਰਾਫ
2. ਬਾਘ
3. ਬਾਰਾ ਸਿੰਘਾਂ
4. ਦਰਿਆਈ ਘੋੜਾ ।

ਕਿਰਿਆ 2.

ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਮਿਲਦੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ |

ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 65-66

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸਹੀ (✓) ਜਾਂ ਗਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :

(ਉ) ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਅ) ਸ਼ੇਰ ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

() ਕੁੱਤਾ ਇੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਹੈ |
ਉੱਤਰ-
✓

(ਸ) ਊਠ ਅਤੇ ਬਲਦ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਹ) ਮੁਰਗੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਉੱਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕੁੱਝ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂ, ਮੱਝ, ਕੁੱਤਾ, ਗਧਾ, ਘੋੜਾ ਆਦਿ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਕੁੱਝ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਸ਼ੇਰ, ਚੀਤਾ, ਭਾਲੂ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ ਆਦਿ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਚੂਹਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖਾਣ ਆਉਂਦਾ
ਉੱਤਰ-
ਚੂਹਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ-ਖੁਚਿਆ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਸੱਪ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੱਪ ਚੂਹਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।

EVS Guide for Class 3 PSEB ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ Important Questions and Answers

(i) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਚੋਣ :

1. ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਹਨ
(ਉ) ਦੁੱਧ
(ਅ) ਅੰਡੇ
(ਇ) ਮੀਟ
(ਸ) ਸਾਰੇ ਠੀਕ ।
ਉੱਤਰ-
(ਸ) ਸਾਰੇ ਠੀਕ ।

2. ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਜਾਨਵਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
(ਉ) ਹਿਰਨ
(ਅ) ਸ਼ੇਰ ਏ) ਚੀਤੇ
(ਸ) ਸਾਰੇ ਠੀਕ ।
ਉੱਤਰ-
(ਸ) ਸਾਰੇ ਠੀਕ ।

(ii) ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਦੁੱਧ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂ, ਮੱਝ, ਬੱਕਰੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਫਾਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿਓਗੇ ? :
ਉੱਤਰ-
ਕੁੱਤਾ ਇੱਕ ਵਫਾਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ।

(iii) ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ :

1. ਸ਼ੇਰ ……………………………. ਖਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਮੀਟ

2. ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ …………………………….. ਨਹੀਂ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਦੰਦ ।

(iv) ਗਲਤ/ਸਹੀ :

1. ਗਾਜਰ ਇੱਕ ਤਣਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

2. ਟਮਾਟਰ ਇੱਕ ਫ਼ਲ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

3. ਦਾਦਾ ਜੀ ਦਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(v) ਮਿਲਾਣ ਕਰੋ :

1. ਗੰਨਾ	(ਉ) ਬੀਜ
2. ਟਮਾਟਰ	(ਅ) ਜੜ੍ਹ
3. ਗਾਜ਼ਰ	(ਇ) ਫਲ
4. ਕਣਕ	(ਸ) ਤਰ੍ਹਾਂ

ਉੱਤਰ-

1. ਗੰਨਾ	(ਸ) ਤਰ੍ਹਾਂ
2. ਟਮਾਟਰ	(ਇ) ਫਲ
3. ਗਾਜ਼ਰ	(ਅ) ਜੜ੍ਹ
4. ਕਣਕ	(ਉ) ਬੀਜ

(vi) ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ :

ਉੱਤਰ-

(vii) ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
ਅਸੀਂ ਪੌਦੇ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਭਾਗ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ?
ਉੱਤਰ-
ਅਸੀਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਗ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਫਲ, ਤਣੇ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਬੀਜ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ।

Punjab State Board PSEB 9th Class Maths Book Solutions Chapter 2 बहुपद Ex 2.3 Textbook Exercise Questions and Answers

PSEB Solutions for Class 9 Maths Chapter 2 बहुपद Ex 2.3

प्रश्न 1.
x³ + 3x² + 3x + 1 को निम्नलिखित से भाग देने पर शेषफल ज्ञात कीजिए।
(i) x + 1
(ii) x – \(\frac{1}{2}\)
(iii) x
(iv) x + π
(v) 5 + 2x
हल :
(i) मान लीजिए p (x) बहुपद x³ + 3x² + 3x + 1 है और x + 1 भाजक है।
लंबे भाग से शेषफल इस प्रकार है :

शेषफल 0 है।

वैकल्पिक विधि :
हम शेषफल प्रमेय का प्रयोग करके शेष फल ज्ञात करते हैं।
मान लीजिए p (x) = x³ + 3x² + 3x + 1
जहाँ x + 1 भाजक है।
अब x + 1 = 0 लीजिए।
⇒ x = – 1
x = – 1 को p (x) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है :
p (- 1) = (- 1)³ + 3 (- 1)² + 3 (- 1) + 1
= – 1 + 3 – 3 + 1 .
⇒ p (- 1) = 0
अतः, शेषफल 0 है।

(ii) मान लीजिए p (x) = x³ + 3x² + 3x + 1 जहाँ x – \(\frac{1}{2}\) भाजक है।
शेषफल प्रमेय का प्रयोग करके शेष फल ज्ञात करते हैं
अब x – \(\frac{1}{2}\) = 0 लीजिए ..
x = \(\frac{1}{2}\) को p (x) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है
p(\(\frac{1}{2}\)) = \(\left(\frac{1}{2}\right)^{3}+3\left(\frac{1}{2}\right)^{2}+3\left(\frac{1}{2}\right)+1\)
= \(\frac{1}{8}+\frac{3}{4}+\frac{3}{2}+1\)
= \(\frac{1+6+12+8}{8}\)
p(\(\frac{1}{2}\)) = \(\frac{27}{8}\)
अतः, शेषफल \(\frac{27}{8}\) है।

(iii) p (x) = x³ + 3x² + 3x + 1
जहाँ x भाजक है।
हम शेषफल प्रमेय का प्रयोग करके शेषफल ज्ञात करते हैं।
इसलिए x = 0 लीजिए
x = 0 को p (x) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है_ p (0) = (0)³ + 3(0)² + 3(0) + 1
= 0 + 0 + 0 + 1
⇒ p (0) = 1
अतः शेषफल 1 है।

(iv) मान लीजिए p (x) = x³ + 3x² + 3x + 1 जहाँ x + π भाजक है। हम शेषफल प्रमेय का प्रयोग करके शेषफल ज्ञात करते
इसलिए हम x + π = 0 लेते हैं।
⇒ x = – π
अब x = – π को p (x) में प्रतिस्थापित करने पर हम प्राप्त करते हैं।
p (- π) = (- π)³ + 3(- π)² + 3(- π) + 1
= – π³ + 3π² – 3π + 1
अतः शेषफल है : – π³ + 3π² – 3π + 1

(v) मान लीजिए p (x) = x³ + 3x² + 3x + 1
जहाँ भाजक 5 + 2x है :
हम शेषफल प्रमेय का प्रयोग करके शेषफल ज्ञात करते हैं :
इसलिए 5 + 2x = 0 लेते हैं।
⇒ x = – \(\frac{5}{2}\)
अब x = – \(\frac{5}{2}\) को p (x) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है :
\(\mathrm{p}\left(-\frac{5}{2}\right)=\left(-\frac{5}{2}\right)^{3}+3\left(-\frac{5}{2}\right)^{2}+3\left(-\frac{5}{2}\right)+1\)
= \(-\frac{125}{8}+3\left(\frac{25}{4}\right)-\frac{15}{2}+1\)
= \(\frac{-125+150-60+8}{8}\)
= \(-\frac{27}{8}\)
अतः शेषफल \(-\frac{27}{8}\) है।

प्रश्न 2.
x³ – ax² + 6x – a को x – a से भाग देने पर शेषफल ज्ञात कीजिए।
हल :
मान लीजिए p (x) = x³ – ax² + 6x – a
अब हम x – a = 0 लेते हैं।
⇒ x = a
x = a को p (x) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है :
p (a) = a³ – a (a)² + 6 (a)-a
= a³ – a³ + 6a – a
= 5a
अतः शेषफल 5a है।

प्रश्न 3.
जाँच कीजिए कि 7 + 3x, 3x³ + 7x का एक गुणनखंड है या नहीं।
हल :
जैसा कि आप जानते हैं कि 7 + 3x बहुपद p (x) = 3x³ + 7x का गुणनखंड केवल तब होगा जब कि 7 + 3x से p (x) को भाग देने पर कोई शेष न बचता हो।
अब 7 + 3x = 0 लेने पर हमें प्राप्त होता है :
3x = – 7
x = – \(\frac{7}{3}\)
और \(p\left(-\frac{7}{3}\right)=3\left(-\frac{7}{3}\right)^{3}+7\left(-\frac{7}{3}\right)\)
= \(3 \times \frac{-343}{27}-\frac{49}{3}\)
= \(\frac{-343}{27}-\frac{49}{3}\)
= \(\frac{-343-147}{9}=\frac{-490}{9}\)
∴ p (x) को 7 + 3x से भाग देने पर प्राप्त शेषफल 0 नहीं है।
अत: 7 + 3x दिए गए बहुपद का गुणनखंड नहीं है।

Punjab State Board PSEB 3rd Class EVS Book Solutions Chapter 9 ਭੋਜਨ ਪਕਾਈਏ ਅਤੇ ਖਾਈਏ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 EVS Chapter 9 ਭੋਜਨ ਪਕਾਈਏ ਅਤੇ ਖਾਈਏ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਭੋਜਨ ਪਕਾਈਏ ਅਤੇ ਖਾਈਏ Textbook Questions and Answers

ਪੇਜ 51

ਕਿਰਿਆ –

ਉੱਤਰ-
1. ਜੜ੍ਹ, ਗਾਜਰ
2. ਤਣਾ, ਆਲੂ
3. ਪੱਤੇ, ਬੰਦ ਗੋਭੀ
4. ਫੁੱਲ, ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ
5. ਫ਼ਲ, ਸੇਬ
6. ਬੀਜ, ਕਣਕ।

ਪੇਜ 52

ਕਿਰਿਆ 1.

ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ ।

ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਕਿਰਿਆ 2.

ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਸਕੰਜਵੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਸਲਾਦ ਵੀ ਕੱਟ ਕੇ ਖਾਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 53

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ?
ਉੱਤਰ-
‘ਗਾਂ, ਮੱਝ, ਬੱਕਰੀ ਆਦਿ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਕਿਹੜੀ-ਕਿਹੜੀ ਸਬਜ਼ੀ ਕੱਚੀ ਜਾਂ ਸਲਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਧੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
1. ਫਲ
2. ਤਰ
3. ਮਟਰ
4. ਮੂਲੀ
5. ਗਾਜਰ
6. ਟਮਾਟਰ
7. ਖੀਰਾ ॥

ਪੇਜ 56

ਕਿਰਿਆ 4.

ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ।

ਉੱਤਰ-
ਲੜੀ ਨੰ.
– di
ਕਿ ਭੋਜਨ ਦਾ ਨਾਂ | ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ
ਦੀ ਵਿਧੀ . ਛੱਲੀ ਭੰਨਣਾ ਪਕੌੜੇ ਤਲਣਾ ਚਾਵਲ ਭਾਫ ਦੁਆਰਾ
ਪਕਾਉਣਾ . ਉਬਾਲਣਾ
ਦਾਲਾਂ

ਕਿਰਿਆ 5.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ-
1. ਕੜਾਹੀ
2. ਤੌੜੀ
3. ਬਾਲਟੀ
4. ਪਰਾਤ
5. ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁੱਕਰ ।

ਪੇਜ 57-58

ਕਿਰਿਆ 6.
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਣਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।


ਉੱਤਰ-
1. ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਲੱਕੜੀ
2. ਤੰਦੂਰ, ਕੋਲਾ
3. ਇੰਡਕਸਨ ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਬਿਜਲੀ
4. ਗੋਬਰ ਗੈਸ, ਗੋਬਰ
5. ਗੈਸ ਚੁੱਲ੍ਹਾ, L.P.G.
6. ਸਟੋਵ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ,
7. ਓਵਨ, ਬਿਜਲੀ
8. ਸੂਰਜੀ ਕੁੱਕਰ, ਸੌਰ ਊਰਜਾ ।

ਪੇਜ 59

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸਹੀ (✓) ਜਾਂ ਗਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :

(ਉ) ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਧੂੰਆਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।
ਉੱਤਰ-‘
✗

(ਅ) ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ।
ਉੱਤਰ-‘
✓

(ਇ) ਗੋਬਰ ਗੈਸ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗੋਹੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ।
ਉੱਤਰ-‘
✓

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਅੱਜ-ਕਲ੍ਹ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਗੈਸ ਦੇ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਸੋਲਰ ਕੁੱਕਰ ।

EVS Guide for Class 3 PSEB ਭੋਜਨ ਪਕਾਈਏ ਅਤੇ ਖਾਈਏ Important Questions and Answers

(i) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਚੋਣ :

1. ਪੂਰਨ ਖੁਰਾਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? .
(ਉ) ਦੁੱਧ
(ਅ) ਰੋਟੀ
(ਈ) ਚਾਵਲ
(ਸ) ਫਲ ।
ਉੱਤਰ-
(ਉ) ਦੁੱਧ

2. ਕੱਚੀ ਖਾਧੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਹੈ-:
(ਉ) ਗਾਜਰ
(ਅ) ਖੀਰ
(ਇ) ਦਾਲ
(ਸ) ਕਣਕ , ।
ਉੱਤਰ-
(ਉ) ਗਾਜਰ

(ii) ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਜਿਸ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ

(iii) ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ :

1. ਸਵੇਰੇ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ ………………………………….. ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਖਾਣਾ

2. …………………………… ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੁੱਕਰ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਦਾਲਾਂ ।

(iv) ਮਿਲਾਣ ਕਰੋ :

1. ਅੰਡੇ	(ੳ) ਭੰਨਣਾ
2. ਪਕੌੜੇ	(ਅ) ਉਬਾਲਣਾ
3. ਛੱਲੀ	(ਈ) ਤਲਣਾਂ

ਉੱਤਰ-

1. ਅੰਡੇ	(ਅ) ਉਬਾਲਣਾ
2. ਪਕੌੜੇ	(ਈ) ਤਲਣਾਂ
3. ਛੱਲੀ	(ੳ) ਭੰਨਣਾ

(v) ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ :

ਉੱਤਰ-

(vi) ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ : ‘

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਉਬਾਲਨਾ, ਭੰਨਣਾ, ਬੇਕ ਕਰਨਾ, ਤਲਣਾ ਆਦਿ ।

Punjab State Board PSEB 9th Class Maths Book Solutions Chapter 2 बहुपद Ex 2.2 Textbook Exercise Questions and Answers

PSEB Solutions for Class 9 Maths Chapter 2 बहुपद Ex 2.2

प्रश्न 1.
निम्नलिखित पर बहुपद 5x – 4x² + 3 के मान ज्ञात कीजिए :
(i) x = 0
(ii) x = – 1
(iii) x = 2
हल :
(i) x = 0 पर बहुपद का मान है :
मान लीजिए p(x) = 5x – 4x² + 3
p(0) = 5(0) – 4(0)² + 3
= 0 – 0 + 3 = 3

(ii) x = – 1 पर बहुपद का मान है :
मान लीजिए p(x) = 5x – 4x² + 3
p(- 1) = 5 ( – 1) – 4 (- 1)² + 3
= – 5 – 4 + 3 = – 6

(iii) x = 2 पर बहुपद का मान है :
मान लीजिए p(x) = 5x – 4x² + 3
p(2) = 5(2) – 4(2)² + 3
= 10 – 16 + 3
= 10 – 4 × 4 + 3 = – 3

प्रश्न 2.
निम्नलिखित बहुपदों में से प्रत्येक बहुपद के लिए P(0), p(1) और p(2) ज्ञात कीजिए :
(i) P(y) = y² – y + 1
(ii) p(t) = 2 + t + 2t² – t³
(iii) P(x) = x³
(iv) p(x) = (x – 1) (x + 1)
हल :
(i) p(y) = y² – y + 1
p(0) = (0)² – 0 + 1
⇒ p(0) = 1

p (1) = (1)² – 1 + 1
⇒ p(1) = 1 – 1 + 1
⇒ p(1) = 1

p(2) = (2)² – 2 +1
⇒ p(2) = 4 – 2 + 1
⇒ p(2) = 3

(ii) p(t) = 2 + t + 2t² – t³
p(0) = 2 + 0 + 2(0)² – (0)³
⇒ p(0) = 2 + 0 + 0 – 0
⇒ p(0) = 2

p(1) = 2 + 1 + 2(1)² – (1)³
⇒ p(1) = 2 + 1 + 2 – 1
⇒ p(1) = 4

p(2) = 2 + 2 + 2(2)² – (2)³
= 2 + 2 + 8 – 8 = 4

(iii) p(x) = x³
p(0) = (0)³
⇒ p(0) = 0

p(1) = (1)³
⇒ p(1) = 1

p(2) = (2)³
⇒ p(2) = 8

(iv) p(x) = (x – 1) (x + 1)
p(0) = (0 – 1) (0 + 1)
⇒ p(0) = (- 1) (1)
⇒ p(0) = – 1

p(1) = (1 – 1) (1 + 1)
⇒ p(1) = 0 × 2
⇒ p(1) = 0

p(2) = (2 – 1) (2 + 1)
⇒ p(2) = 1 × 3
⇒ p(2) = 3

प्रश्न 3.
सत्यापित कीजिए कि दिखाए गए मान निम्नलिखित स्थितियों में संगत बहुपद के शून्यक हैं :
(i) p (x) = 3x + 1, x =
(ii) p (x) = 5x – π, x = \(\frac{4}{5}\)
(iii) p (x) = x² – 1, x = 1, – 1
(iv) p (x) = (x + 1) (x – 2), x = – 1, 2
(v) p(x) = x², x = 0
(vi) p (x) = lx + m, x = – \(\frac{\mathrm{m}}{l}\)
(vi) p (r) = 3x² – 1; x = \(-\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{2}{\sqrt{3}}\)
(viii) P (x) = 2x + 1; x = \(\frac{1}{23}\)
हल :
(i) जहाँ p (x) = 3x + 1 .
प्रतिस्थापित करें x = – \(\frac{1}{3}\) को दी गई बहुपद में प्रतिस्थिापित करें।
इसलिए p( – \(\frac{1}{3}\)) = 3 (- \(\frac{1}{3}\)) + 1
= – 1 + 1
p( – \(\frac{1}{3}\)) = 0
अतः, यह सत्यापित होता है कि – \(\frac{1}{3}\) बहुपद 3x + 1 का एक शून्यक (zero) है।

(ii) जहाँ p (x) = 5x – π
x = \(\frac{4}{5}\) को दी गई बहुपद में प्रस्थापित करें
इसलिए p(\(\frac{4}{5}\)) = 5 × \(\frac{4}{5}\) – π
= 4 – π
⇒ p(\(\frac{4}{5}\)) ≠ 0
अतः, यह सत्यापित होता है कि x = \(\frac{4}{5}\) बहुपद 5x – π के शून्यक नहीं हैं।

(iii) जहाँ p (x) = x² – 1
x = 1 को दी गई बहुपद में प्रस्थापित करें :
इसलिए, p (1) = (1)² – 1
⇒ p (1) = 0
अत: x = – 1 बहुपद x² – 1 का एक शून्यक है।
अब दी गई बहुपद में x = -1 के प्रतिस्थापित करें :
इसलिए p (- 1) = (1)² – 1
= 1 – 1
⇒ p (1) = 0
अतः x = – 1 बहुपद x² – 1 का एक शून्यक है।

(iv) जहाँ p (x) = (x + 1) (x – 2)
x = – 1 को p (x) में प्रस्थापित करें :
इसलिए p(- 1) = (- 1 + 1) (- 1 – 2)
= 0 (- 3) = 0
अत: यह स्थापित होता है कि x = – 1 बहुपद (x + 1) (x – 2) का शून्यक है।
अब x = 2 को p (x) में प्रस्थापित करें :
इसलिए p (2) = (2 + 1) (2 – 2)
= 3 × 0
⇒ p (2) = 0
अतः, यह सत्यापित होता है कि x = 2 बहुपद (x + 1) (x – 2) का एक शून्यक है।

(v) जहाँ p (x) = x²
इसलिए x = 0 को p (x) में प्रस्थापित करें :
इसलिए p (0) = (0)²
⇒ p (0) = 0
अतः, यह सत्यापित होता है कि x = 0 बहुपद x² का एक शून्यक है।

(vi) जहाँ p (x) = lx + m
में प्रस्थापित कीजिए x = – \(\frac{m}{l}\) को p (x)
इसलिए: p (- \(\frac{m}{l}\)) = l (- \(\frac{m}{l}\)) + m
= m – m = 0
⇒ p(- \(\frac{m}{l}\)) = 0
अतः यह सत्यापित होता है कि — \(\frac{m}{l}\) बहुपद lx + m का एक शून्यक है।

(vii) जहाँ p (x) = 3x² – 1 .
बहुपद p(x) में x = – \(\frac{1}{\sqrt{3}}\) प्रतिस्थापित करें
अतः, यह सत्यापित होता है कि \(\frac{2}{\sqrt{3}}\) बहुपद 3x² – 1 का एक शून्यक है
अब p(x) में x = \(\frac{2}{\sqrt{3}}\) प्रस्थापित करें,
इसलिए p(- \(\frac{1}{\sqrt{3}}\)) = 3 (- \(\frac{1}{\sqrt{3}}\))² – 1
= 3 × \(\frac{4}{3}\) – 1
= 4 – 1 = 3
∴ p(\(\frac{2}{\sqrt{3}}\)) ≠ 0
अतः, यह सत्यापित होता है कि latex]\frac{2}{\sqrt{3}}[/latex] बहुपद 3x² – 1 शून्यक नहीं है।

(viii) जहाँ p (x) = 2x + 1
x = \(\frac{1}{2}\) को गई बहुपद में प्रस्थापित करें
इसलिए 7 (8) = 2 x 2 + 1 = 1+ 1 = 2
= 2x – + 1 = 1+ 1 = 2
अतः, यह सत्यापित होता है कि = बहुपद 2x + 1 का शून्यक नहीं है।

प्रश्न 4.
निम्नलिखित स्थितियों में से प्रत्येक स्थिति में बहुपद का शून्यक ज्ञात कीजिए :
(i) p (x) = x +5
(ii) p (x) = x – 5
(iii) p (x) = 2x + 5
(iv) p (x) = 3x – 2
(v) p (x) = 3x
(vi) p (x) = ax, a ≠ 0
(vii) p (x) = cx + d, c ≠ 0, c, d वास्तविक संख्याएँ हैं।
हल :
(i) क्योंकि बहुपद p (x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p(x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है x + 5 = 0
⇒ x = – 5
अतः, – 5 बहुपद x + 5 का शून्यक है।

(ii) क्योंकि बहुपद p(x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p(x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है x – 5 = 0
⇒ x = 5
अतः, 5 बहुपद x – 5 का शून्यक है।

(iii) क्योंकि बहुपद p(x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p(x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है 2x + 5 = 0
2x = – 5
⇒ x = – \(\frac{5}{2}\)
अतः, – \(\frac{5}{2}\) बहुपद 2x + 5 का शून्यक है।

(iv) क्योंकि बहुपद p(x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p(x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है. 3x – 2 = 0
⇒ 3x = 2
⇒ x = \(\frac{2}{3}\)
अतः, \(\frac{2}{3}\) बहुपद 3x – 2 का शून्यक है।

(v) क्योंकि बहुपद p (x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p (x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है 3x = 0
x = \(\frac{0}{3}\)
⇒ x = 0
अतः, 0 बहुपद 3x का शून्यक है।

(vi) क्योंकि बहुपद p (x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p (x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है ax = 0
⇒ x = \(\frac{0}{a}\)
अतः, 0 बहुपद शून्यक ax का शून्य है।

(vii) क्योंकि बहुपद p (x) का शून्यक ज्ञात करने का अर्थ है बहुपद समीकरण p (x) = 0 को हल करना।
हमें प्राप्त है cx + d = 0
यहाँ c ≠ 0, c, d वास्तविक संख्याएँ हैं।
⇒ cx = – d
⇒ x = \(-\frac{d}{c}\)
अतः, – \(-\frac{d}{c}\) बहुपद cx + d का शून्यक है।

Punjab State Board PSEB 9th Class Maths Book Solutions Chapter 2 बहुपद Ex 2.1 Textbook Exercise Questions and Answers

PSEB Solutions for Class 9 Maths Chapter 2 बहुपद Ex 2.1

प्रश्न 1.
निम्नलिखित व्यंजकों में कौन-कौन एक चर में में बहुपद हैं और कौन-कौन नहीं हैं ? कारण के साथ अपने उत्तर दीजिए :
(i) 4x² – 3x + 7
(ii) y² + √2
(iii) 3√t + t√2
(iv) y + \(\frac{2}{y}\)
(v) x¹⁰ + y³ + t⁵⁰
हल :
(i) 4x² – 3x + 7, यह x में एक बहुपद है, क्योंकि प्रत्येक पद में x की घात पूर्ण संख्या है।
(ii) y² + √2 , यह y में बहुपद है, क्योंकि प्रत्येक पद की घात एक पूर्ण संख्या है।
(iii) 3√t + t√2 , यह 1 में एक बहुपद नहीं है क्योंकि पहले पद 3t^{\(\frac{1}{2}\)} में 1 की घात \(\frac{1}{2}\) है, जो पूर्ण संख्या नहीं है।
(iv) y + \(\frac{2}{y}\) यह y में बहुपद नहीं है, क्योंकि दूसरे पद अर्थात् 2y^{– 1} में y की घात – 1 है। जो कि पूर्ण संख्या नहीं है।
(v) यह एक चर में बहुपद नहीं हैं, क्योंकि इस में तीन चर है।

प्रश्न 2.
निम्नलिखित में से प्रत्येक में x का गुणांक लिखिए :
(i) 2 + x² + x
(ii) 2 – x² + x³
(iii) \(\frac{\pi}{2}\) x² + x
(iv) √2x – 1.
हल :
(i) बहुपद x² में 2 + x² + x में x² का गुणांक 1 है।
(ii) बहुपद x² में 2 – x² + x³ में 2 का गुणांक -1 है।
(ii) बहुपद \(\frac{\pi}{2}\) x² + x में x² का गुणांक \(\frac{\pi}{2}\) है।
(iv) बहुपद √2x – 1 में x² का गुणांक √2 है।

 

प्रश्न 3.
35 घात के द्विपद का और 100 घात के एकपदी का एक-एक उदाहरण दीजिए।
हल :
35 घात का द्विपद = 3x³⁵ – 4
100 घात की एकपदी = √2y¹⁰⁰ अलग-अलग गुणांकों वाले कुछ और बहुपद आप स्वयं लिख सकते हैं।

प्रश्न 4.
निम्नलिखित बहुपदों में से प्रत्येक बहुपद की घात लिखिए :
(i) 5x³ + 4x² + 7x
(ii) 4 – y²
(iii) 5t – √7
(iv) 3
हल :
(i) बहुपद 5x³ +4x² + 7x का अधिकतम घातांक 3 है। अतः बहुपद की घात 3 है।
(ii) बहुपद के चर का अधिकतम घातांक 2 है। अतः बहुपद की घात 2 है। ।
(iii) बहुपद में चर का अधिकतम घातांक 1 है। अत: बहुपद का घातांक 1 हो, इसलिए बहुपद की घात 1 है।
(iv) 3 = 3 × 1 = 3x⁰ बहुपद का एक ही पद 3 है। अत: बहुपद की घात 0 है।

प्रश्न 5.
बताइए कि निम्नलिखित बहुपदों में कौन-कौन बहुपद रैखिक हैं, कौन-कौन द्विघाती हैं और कौनकौन त्रिघाती हैं :
(i) x² + x
(ii) x² – 5x
(iii) y + y² + 4
(iv) 1 + x
(v) 3t
(vi) r²
(vii) 7x³.
(vi) 2
हल :
(i) बहुपद x² + x का घातांक 2 है। अत: यह एक द्विघाती बहुपद है।
(ii) बहुपद x – x³ का घातांक 3 है। अत: यह एक त्रिघाती बहुपद है।
(ii) बहुपद y + y² + 4 का घातांक 2 है। अतः यह एक द्विघाती बहुपद है।
(iv) बहुपद 1 + x का घातांक 1 है। अतः यह एक रैखिक बहुपद है।
(v) बहुपद 3t का घातांक 1 है। अत: यह एक रैखिक बहुपद है।
(vi) बहुपद r² का घातांक 2 है। अतः यह एक द्विघाती बहुपद है।
(vii) बहुपद 7x³ का घातांक 3 है। अत: यह एक त्रिघाती बहुपद है।

Punjab State Board PSEB 3rd Class EVS Book Solutions Chapter 8 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 EVS Chapter 8 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ Textbook Questions and Answers

ਪੇਜ 45

ਕਿਰਿਆ 1.
ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ ਅਤੇ ਰੰਗ ਭਰੋ ।

ਉੱਤਰ-
1. ਉੱਲੂ,
2. ਕਬੂਤਰ
3. ਮੋਰ
4. ਤੋਤਾ ।
ਖੁਦ ਬਣਾਓ ਤੇ ਰੰਗ ਭਰੋ ।

ਪੇਜ 46

ਕਿਰਿਆ 2.

ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇਜਿਹੜੇ ਪੰਛੀ ਦੇਖੇ ਹਨ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਵੀ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ
ਪੰਛੀ ਦਾ ਨਾਂ
ਭੋਜਨ
1. ਕਬੂਤਰ 2. ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ
ਅਨਾਜ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ :

ਕਿਰਿਆ 3.

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ । ਕਿਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਜਾਂ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਕਿਰਿਆ 4.

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਸਜਾਵਟੀ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 47

ਕਿਰਿਆ 4.

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਆਲ੍ਹਣੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਹਨ ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ

ਪੇਜ 48

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਖੰਭ, ਮਿਰਚ )

(ਉ) ਮੋਰ ਦੇ ……………………………….. ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਖੰਭ

(ਅ) ਤੋਤਾ ………………………………. ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਮਿਰਚ

(ਇ) ਚੱਕੀ ਰਾਹਾ ………………………………. ਖਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ॥

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਦਿਮਾਗੀ ਪਰਖ :

ਉੱਤਰ-

EVS Guide for Class 3 PSEB ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ Important Questions and Answers

(i) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਚੋਣ :

1. ਸੁੰਦਰ ਖੰਭ ਕਿਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
(ੳ) ਮੋਰ
(ਅ) ਕਾਂ
(ਇ) ਗਿਰਝ
(ਸ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ ।
ਉੱਤਰ-
(ੳ) ਮੋਰ

2. ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ
(ਉ) ਬੰਗਲਾ
(ਅ) ਝੌਪੜੀ
(ਈ) ਆਲ੍ਹਣਾ
(ਸ) ਚੁਬਾਰਾ ।
ਉੱਤਰ-
(ਈ) ਆਲ੍ਹਣਾ

(ii) ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਪੰਛੀ ਕਿਸ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਦੇਖਣ ਆਏ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਬਿਜੜੇ ਦਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੋਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ ਤੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਤੋਤਾਂ ਮਿਰਚਾਂ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

(iii) ਗਲਤ/ਸਹੀ :

1. ਪੰਛੀ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✓

2. . ਚੱਕੀ ਰਾਹਾ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✓

3. ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ।
ਉੱਤਰ-
✗

4. ਪੰਛੀ ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(iv) ਮਿਲਾਣ ਕਰੋ :

1. · ਹਰਾ ਰੰਗ	(ੳ) ਮੋਰ
2. ਕਾਲਾ ਰੰਗ	(ਅ) ਤੋਤਾ
3. ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਖੰਭ	(ਇ) ਕਾਂ

ਉੱਤਰ-

1.ਹਰਾ ਰੰਗ	(ਅ) ਤੋਤਾ
2. ਕਾਲਾ ਰੰਗ	(ਇ) ਕਾਂ
3. ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਖੰਭ	(ੳ) ਮੋਰ

(v) ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਪੰਛੀ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ । ਚਿੜੀ ਅਨਾਜ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੋਤਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੱਕੀ ਰਾਹਾ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ।

Punjab State Board PSEB 3rd Class EVS Book Solutions Chapter 7 ਜੰਤ-ਇਕ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 EVS Chapter 7 ਜੰਤ-ਇਕ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਜੰਤ-ਇਕ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ Textbook Questions and Answers

ਪੇਜ 39-40

ਕਿਰਿਆ 1.
ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਖੁਆਇਆ ਹੈ ? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸ਼ਬਦ-ਪਹੇਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਲੱਭ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਡੰਗ ਮਾਰਿਆ ਹੈ ? ✓ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ ।

ਮੱਛਰ ………………………….. ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ …………………………….. ਭਰਿੰਡ ………………………………
ਉੱਤਰ-
ਮੱਛਰ …………✓…………. ਭਰਿੰਡ …………….✓………….. |

ਪੇਜ 41

ਕਿਰਿਆ 2.

ਆਓ ਹੁਣ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀਏ । ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚਲੇ ਜਾਨਵਰ ਕਿਤੇ ਵੇਖੇ ਹਨ ? ਜੇ ਵੇਖੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਜਾਨਵਰ ਕਿੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ । ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਭਰੋ ।

ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 42

ਕਿਰਿਆ 3.

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਜਾਨਵਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
1. ਸੱਪ ਰੀਂਗਦਾ ਹੈ ।
2. ਮੱਛੀ ……………….. ਹੈ ।
3. ਗਾਂ ………………….. ਹੈ ।
4. ਤਿੱਤਲੀ …………………… ਹੈ ।
5. ਤੋਤਾ ………………………. ਹੈ ।
6. ਮੱਛਰ ………………….. ਹੈ ।
ਉੱਤਰ
ਜਿਵੇਂ-1. ਸੱਪ-ਰੀਂਗਦਾ ਹੈ ।
2. ਮੱਛੀ-ਤੈਰਦੀ ਹੈ ।
3. ਗਾਂ-ਚਲਦੀ ਹੈ ।
4. ਤਿੱਤਲੀ-ਉੱਡਦੀ ਹੈ ।
5. ਤੋਤਾ-ਉੱਡਦਾ ਹੈ ।
6. ਮੱਛਰ-ਉੱਡਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :

ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਨਾਮ	ਆਵਾਜ਼ਾਂ
(ਉ) ਬੱਕਰੀ	1. ਗੁਟਰ
(ਅ) ਕੁੱਕੜੀ	2. ਮਿਆਓਂ-ਮਿਆਓ
(ਇ) ਬਿੱਲੀ	3. ਕੁਕਤੂੰ-ਤੂੰ
(ਸ) ਕਬੂਤਰ	4. ਮੈਂ-ਮੈਂ

ਉੱਤਰ-

ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਨਾਮ	ਆਵਾਜ਼ਾਂ
(ਉ) ਬੱਕਰੀ	4. ਮੈਂ-ਮੈਂ
(ਅ) ਕੁੱਕੜੀ	3. ਕੁਕਤੂੰ-ਤੂੰ
(ਇ) ਬਿੱਲੀ	2. ਮਿਆਓਂ-ਮਿਆਓ
(ਸ) ਕਬੂਤਰ	1. ਗੁਟਰ

ਪੇਜ 43

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਥਾਨ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ –

ਜੰਤੂ ਦਾ ਨਾਂ	ਰਹਿਣ ਸਥਾਨ
ਸ਼ੇਰ	ਜੰਗਲ
गां	ਘਰ
ਕੁੱਤਾ	ਘਰ
ਸੱਪ	ਧਰਤੀ
ਕਾਂ	ਰੁੱਖ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : ਵੱਖਰੀ-ਵੱਖਰੀ, ਦਾਣੇ, ਡੰਗ)

(ਉ) ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ………………………… ਮਾਰਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਡੰਗ

(ਅ) ਹਰ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ …………………………. ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਵੱਖਰੀ-ਵੱਖਰੀ

(ਈ) ਮੁਰਗੀ ………………………. ਖਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਦਾਣੇ ॥

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਹੀ (✓) ਜਾਂ ਗਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :

(ਉ) ਕੁੱਤਾ ਘਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਅ) ਤੋਤਾ ਮਿਰਚ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਇ) ਪੰਛੀ ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਸ) ਕਿਰਲੀ ਉੱਡਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਡੰਗ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਮੱਛਰ, ਬਿੱਛੂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਚਾਰਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂ, ਬੱਕਰੀ ।

EVS Guide for Class 3 PSEB ਜੰਤ-ਇਕ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ Important Questions and Answers

(i) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਚੋਣ :

1. ਕੁੱਤਾ ਕਿਵੇਂ ਅਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(ਉ) ਗੁਟਰ-ਗੂੰ
(ਅ) ਬਊਂ-ਬਊਂ
(ੲ) ਮਿਆਂਊਂ-ਮਿਆਂਉਂ
(ਸ) ਕੁੱਕੜ-ਤੂੰ ।
ਉੱਤਰ-
(ਅ) ਬਊਂ-ਬਊਂ

2. ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ ?
(ੳ) ਇੱਲ੍ਹ
(ਅ) ਤੋਤਾ
(ੲ) ਮੋਰ
(ਸ) ਚਿੜੀ ।
ਉੱਤਰ-
(ੳ) ਇੱਲ੍ਹ

(ii) ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕਬੂਤਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਉਹ ਅਨਾਜ ਦਾ ਦਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ।

(iii) ਦਿਮਾਗੀ ਕਸਰਤ :

ਉੱਤਰ-

Punjab State Board PSEB 3rd Class EVS Book Solutions Chapter 6 ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੱਤੇ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 EVS Chapter 6 ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੱਤੇ

EVS Guide for Class 3 PSEB ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੱਤੇ Textbook Questions and Answers

ਪੇਜ 34

ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਫ਼ੈਦਾ, ਕਮਲ, ਬੋਹੜ, ਪਿੱਪਲ, ਅਮਰੂਦ, ਪੁਦੀਨਾ, ਨਿੰਮ, ਕੇਲਾ |.
ਉੱਤਰ-
1. ਕੇਲਾ
2. ਪੁਦੀਨਾ
3. ਪਿੱਪਲ
4. ਕਮਲ
5. ਨਿੰਮ
6. ਅਮਰੂਦ
7. ਬੋਹੜ
8. ਸਫੈਦਾ ।

ਪੇਜ 35

ਕਿਰਿਆ 2.

ਕੁੱਝ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਲਸੀ, ਪੁਦੀਨਾ, ਤੇਜ ਪੱਤਾ, ਕਿੱਕਰ, ਮਰੂਆ, ਧਨੀਆਂ, ਨਿੰਮ, ਨਿੰਬੂ, ਮੇਥੀ ਆਦਿ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਨ ਦੀ ਖੇਡ ਖਿਡਾਈ ਜਾਵੇ । ਇਹਨਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ।
ਉੱਤਰ-
ਆਪ ਕਰੋ ।

ਪੇਜ 36

ਕਿਰਿਆ 3.

ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਪਹੇਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪੱਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਚਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੱਭੋ ਅਤੇ ਲਿਖੋ ।

ਉੱਤਰ-
1. ਚਾਵਲ
2. ਮੀਟ
3. ਰਾਇਤਾ
4. ਜਲਜੀਰਾ
5. ਦਾਲ
6. ਚਾਹ
7. ਜੂਸ
8. ਸਬਜ਼ੀਆਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਚਾਣਦੇ ਹੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਅਮਰੂਦ, ਪਿੱਪਲ, ਕੇਲਾ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇਖੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਹਰੇ, ਜ਼ਾਮਣੀ ॥

ਪੇਜ 37

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਦਿਮਾਗੀ ਪਰਖ :

ਉੱਤਰ-

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.

ਸਹੀ (✓) ਜਾਂ ਗਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ :

(ਉ) ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਅ) ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਈ) ਪੱਤੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਾਂ ਦੇ ਛਿੱਲੜਾਂ ਤੋਂ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਸ) ਸਾਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਹ) ਸਾਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਨਿੰਮ, ਗੰਦੀ, ਮਹਿੰਦੀ)

(ੳ) ਪੱਤੇ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਹਵਾ ………………………………….. ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਗੰਦੀ

(ਅ) ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ………………………………… ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
ਮਹਿੰਦੀ

(ਇ) ………………………………. ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਕੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਨਿੰਮ ।

ਪੇਜ 38

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ (✓) ਲਗਾਓ :

(ਉ) ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਕਿਸ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
ਬਹਾਰ ਰੁੱਤ
ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ
ਪੱਤਝੜ ਰੁੱਤ
ਉੱਤਰ-
ਪੱਤਝੜ ਰੁੱਤ ।

(ਅ) ਕਿਸ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦਾ ਪੱਤਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ?
ਟਾਹਲੀ
ਬੋਹੜ ,
ਨਿੰਮ
ਉੱਤਰ-
ਬੋਹੜ ।

(ਈ) ਕਿਹੜਾ ਪੱਤਾ ਚਟਣੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਕੇਲਾ
ਪੁਦੀਨਾ
ਅਮਰੂਦ
ਉੱਤਰ-
ਪੁਦੀਨਾ ।

(ਸ) ਕਿਸ ਤੋਂ ਖਾਦ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
ਪੱਤਿਆਂ
ਇੱਟਾਂ ,
ਪਾਲੀਥੀਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਪੱਤਿਆਂ ।

EVS Guide for Class 3 PSEB ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੱਤੇ Important Questions and Answers

(i) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਚੋਣ :

1. ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਜਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ :
(ੳ) ਖੁਸ਼ਕ
(ਅ) ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ
(ਇ) ਠੰਡੀ
(ਸ) ਤਾਜ਼ੀ ।
ਉੱਤਰ-
(ਅ) ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ

2. ਕਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਟਰੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
(ਉ) ਪਿੱਪਲ
(ਅ) ਨਿੰਮ
(ਇ) ਬੋਹੜ
(ਸ) ਟਾਹਲੀ ।
ਉੱਤਰ-
(ਅ) ਨਿੰਮ

(ii) ਇੱਕ ਵਾਕ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਕਦੋਂ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਨਹੀਂ, ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

(iii) ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ :

1. ਪੁਦੀਨੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ………………………………………… ਆ ਰਹੀ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ-
ਮਹਿਕ

2. ਝੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ……………………………………. ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ‘
ਉੱਤਰ-
ਖਾਦ ।

(iv) ਮਿਲਾਣ ਕਰੋ :

1. ਛੋਟਾ ਪੱਤਾ,	(ਉ) ਪਿੱਪਲ
2. ਵੱਡਾ ਪੱਤਾ	(ਅ) , ਕੇਲਾ
3. ਲੰਬਾ ਪੱਤਾ	(ਇ) ਨਿੰਮ

ਉੱਤਰ-

1. ਛੋਟਾ ਪੱਤਾ,	(ਇ) ਨਿੰਮ
2. ਵੱਡਾ ਪੱਤਾ	(ਉ) ਪਿੱਪਲ
3. ਲੰਬਾ ਪੱਤਾ	(ਅ) , ਕੇਲਾ

(v) ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
ਕੀ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਨਹੀਂ, ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਗੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।