Prasanna

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 11 ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ Textbook Exercise Questions, and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 11 ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ।

(i) ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ਲਤ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖੇ ?
ਉੱਤਰ-
ਇਕ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਾਈ ਕਿਹੋਜਿਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੁੰਦਰ ।

(ii) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਠੀਕ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ, ਗੁਣਾਂ, ਬਚਪਨ, ਅਸੂਲਾਂ)

1. ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ …………………………………… ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ।
ਉੱਤਰ-
ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਅਸੂਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ।

2. ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮਹਾਤੱਮਾ ਗਾਂਧੀ ……………………………………….. ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ।
ਉੱਤਰ-
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ।

3. ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ …………………………………….. ਦੀ ਇਕ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਪਛਤਾਵਾ ਰਿਹਾ ।
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਇਕ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਪਛਤਾਵਾ ਰਿਹਾ ।

4. ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਚੰਗੇ ……………………………. ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ।
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕਿਹੜੀ ਕੀਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਮੰਗੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਨਕਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮਾਰੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਨਕਲ ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਮਾਰੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਕਲ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਅਧੂਰੀ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਦਾ ਢੰਗ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਕਿਸ ਗਲਤੀ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਰਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਓ :

ਉੱਤਰ-

ਸਫਲ,	ਕਾਮਯਾਬ
ਚਿੱਠੀ	ਖ਼ਤ
ਅੱਥਰੂ	ਹੰਝੂ
ਪਰਦੇਸ	ਵਿਦੇਸ਼
ਨੁਕਸ	ਕਮੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ :

ਅਸੂਲ, ਸੰਗਤ, ਣ, ਹਿੰਮਤ, ਅੱਥਰੂ, ਮਹਿਸੂਸ ।
ਉੱਤਰ-

• ਅਸੂਲ (ਨਿਯਮ, ਨੇਮ)-ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਅਸੂਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ।
• ਸੰਗਤ ਜੋੜ-ਮੇਲ, ਸਭਾ-ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।
• ਪ੍ਰਣ (ਇਰਾਦਾ-ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ।
• ਹਿੰਮਤ ਹੌਸਲਾ, ਦਲੇਰੀ)-ਹਿੰਮਤ ਕਰੇ ਮਨੁੱਖ ਜੇ, ਜਾ ਛੋਹੇ ਅਸਮਾਨ ।
• ਅੱਥਰੂ (ਹੰਝੂ)-ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ ।
• ਮਹਿਸੂਸ (ਅਨੁਭਵ)-ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਗਰਮੀ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

(iii) ਪੜੋ, ਸਮਝੋ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ .

1. ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ । ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤੇ । ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ | ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਗਹਿਣਾ ਚੁਰਾਇਆ | ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ।

ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲੈਣਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੇਸ ਲੱਗੇਗੀ । ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ – ਲਿਖੀ ।ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬਿਆਨ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ । ਗਲਤੀ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਗਲਤੀ ਬਦਲੇ ਠੀਕ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
1. ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ?
2. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀ ਕੀਤੀ ?
3. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੀ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ?
4. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਿਚ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ? .
5. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ?
ਉੱਤਰ-
1. ਕਈ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ।
2. ਘਰੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਗਹਿਣਾ ਚੁਰਾਇਆ ।
3. ਕਿ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਕੋਈ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ।
4. ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੋਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ।
5. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬਿਆਨ ਲਿਖ ਕੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ । ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ।

2. ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ : ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਇਕ ਇਨਸਪੈਂਕਟਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਆਏ । ਇਨਸਪੈਂਕਟਰ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਬੋਲੇ । ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਗਲਤ ਲਿਖਿਆ । ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ | ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਆਪਣਾ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਠੀਕ ਕਰ ਲਵੇ । ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ।
ਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਨਕਲ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ । |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
1. ਕੌਣ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ?
2. ਇਨਸਪੈਂਕਟਰਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬੋਲੇ ? .
3. ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖੇ ?
4. ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ?
5. ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
1, ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਇਨਸਪੈਂਕਟਰ ।
2. ਪੰਜ
3. ਇਕੋ ।
4. ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਲੈਣ ।
5. ਕਿ ਨਕਲ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ।

(iv) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੰਗੇ ਅਸੂਲਾਂ ਕਰਕੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਕੀ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
‘ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਕਦੋਂ ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ?
ਉੱਤਰ-
ਬਚਪਨ ਵਿਚ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ : ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਘਰ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ (✓) |

ਸ਼ਨ 5.
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਘਰੋਂ ਕੀ ਚੁਰਾਇਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਗਹਿਣਾ (✓)

ਪਸ਼ਨ 6.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣਾ ਗੁਨਾਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦੌਰਾ ਕਰਨ | ਕੌਣ ਆਇਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਇਨਸਪੈਂਕਟਰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਇਨਸਪੈਂਕਟਰ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬੋਲੇ ?
ਉੱਤਰ-
ਪੰਜ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਗਲਤੇ ਲਿਖੇ ?
ਉੱਤਰ-
ਇਕ (✓)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਕਿਸ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ (✓)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਬਾਰੇ ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਵਸ ਗਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ . ਕਿੱਥੇ ਕੀਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਵਲਾਇਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ?
ਉੱਤਰ-
ਅਫ਼ਰੀਕਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਤੋਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਮੇਂ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਵਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 16.
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 17.
“ਆਦਰ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਤਿਕਾਰ (✓) ।

(v) ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਕਾਰਜ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
ਇਕ ਚੰਗੇ ਬੱਚੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-

ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬਚਪਨ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਥ
ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ :	ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਧਰਮ ਆਗੂ ।
ਅਸੂਲਾਂ :	ਨਿਯਮਾਂ, ਨੇਮਾਂ ।
ਸਬਕ :	ਸਿੱਖਿਆ ।
ਪ੍ਰਣ :	ਇਰਾਦਾ |
ਹਿੰਮਤ :	ਹੌਸਲਾ, ਦਲੇਰੀ ।
ਠੇਸ :	ਸੱਟ, ਚੋਟ ।
ਗੁਨਾਹ :	ਕਸੂਰ ।
ਦੌਰਾ ਕਰਨਾ :	ਫੇਰੀ ਮਾਰਨਾ, ਗੇੜਾ ਲਾਉਣਾ |
ਪਰਦੇਸ :	ਪਰਾਇਆ ਦੇਸ ॥
ਵਲਾਇਤੋਂ :	ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ, ਪਰਦੇਸ ਤੋਂ ।
ਵਕਾਲਤ :	ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ।
ਅਧੂਰੀ :	ਜੋ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
ਅਥਾਹ :	ਬੇਅੰਤ |

Punjab State Board PSEB 9th Class Maths Book Solutions Chapter 6 रेखाएँ और कोण MCQ Questions with Answers.

PSEB Solutions for Class 9 Maths Chapter 6 रेखाएँ और कोण MCQ Questions

बहुविकल्पीय प्रश्न:

नोट-नीचे प्रत्येक प्रश्न के चार-चार उत्तर दिए गए हैं। सही उत्तर का चयन कीजिए।

प्रश्न 1.
आकृति में रेखाएं AB और CD बिन्दु O पर प्रतिच्छेद करती है। यदि ∠AOC + ∠BOE = 70° और ∠BOD = 40° हो तो ∠BOE और प्रतिवर्ती कोण ∠COE का मान होगा

(A) ∠COE = 250°, ∠BOE = 30°
(B) ∠COE = 70°, ∠BOE = 110°
(C) ∠COE = 30°, ∠BOE = 110°
(D) ∠COE = 50°, ∠BOE = 120°.
उत्तर-
(A) ∠COE = 250°, ∠BOE = 30°

प्रश्न 2.
दी गई आकृति में POQ रेखा है, ∠POR = 4x और ∠QOR = 2x हो तो x का मान होगा

(A) 20
(B) 50°
(C) 30°
(D) 90°.
उत्तर –
(C) 30°

प्रश्न 3.
दी गई आकृति में, यदि ∠AOC + ∠BOD = 75° हो तो ∠COD का मान होगा

(A) 120°
(B) 105°
(C) 1300
(D) 750.
उत्तर-
(B) 105°

प्रश्न 4.
दी गई आकृति में y का मान होगा

(A) 90°
(B) 18°
(C) 30°
(D) 60°
उत्तर –
(B) 18°

प्रश्न 5.
दी गई आकृति में x का मान होगा

(A) 150°
(B) 30°
(C) 45°
(D) 60°.
उत्तर-
(A) 150°

प्रश्न 6.
आकृति में, ∠POR और ∠QOR एक रैखिक युग्म बनाते हैं ? यदि a – b= 80° हो तो और b के मान होंगे-

(A) a = 130°, b = 50°
(B) a= 50°, b = 130°
(C) a= 60°, b = 120°
(D) a = 40°, b = 140°.
उत्तर-
(A) a = 130°, b = 50°

प्रश्न 7.
आकृति में रेखाएं XY और MN बिन्दु O पर प्रतिच्छेद करती है। यदि ∠POY = 90° और a : b = 2 : 3 तो ∠C का मान होगा-

(A) 140°
(B) 126°
(C) 80°
(D) 95°.
उत्तर-
(B) 126°

प्रश्न 8.
आकृति में दिया है कि ∠XYZ = 64° तथा XY को बिन्दु P तक बढ़ाया गया है। यदि किरण YQ, ∠ZYP को समद्विभाजित करती है तो ∠XYQ का मान होगा-

(A) 122°
(B) 126°
(C) 302°
(D) 258°.
उत्तर-
(A) 122°

प्रश्न 9.
आकृति में a, b से एक समकोण के एक तिहाई भाग से बड़ा हो तो a, b का मान होगा-

(A) a = 95°, b = 85°
(B) a = 105°, b = 75°
(C) a = 65°, b = 115°
(D) a = 60°, b = 120°.
उत्तर-
(B) a = 105°, b = 75°

प्रश्न 10.
दी गई आकृति में n – x = 3° हो तो x और n का मान होगा

(A) x = 126°, n = 129°
(B) x = 125°, n = 28°
(C) x = 150°, n = 95°
(D) x = 135°, n = 65°.
उत्तर-
(A) x = 126°, n = 129°

प्रश्न 11.
यदि एक तिर्यक रेखा दो रेखाओं को इस प्रकार प्रतिच्छेद करे तो तिर्यक रेखा के एक ओर के अंतः कोणों का प्रत्येक युग्म –
(A) पूरक होता है
(B) सम्पूरक होता है।
(C) (a) और (b) दोनों
(D) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(B) सम्पूरक होता है।

प्रश्न 12.
आकृति में q || r तथा p इन दोनों की तिर्यक रेखा है। यदि ∠1 और ∠2, 3 : 2 के अनुपात में हो तो ∠3 और ∠4 का मान होगा –

(A) ∠3 = 108°, ∠4 = 72°
(B) ∠3 = 72°, ∠4 = 108°
(C) ∠3 = 75°, ∠4 = 105°
(D) ∠3 = 85°, ∠4 = 95°.
उत्तर-
(A) ∠3 = 108°, ∠4 = 72°

प्रश्न 13.
दी गई आकृति में x और y के मान होंगे-

(A) x = y = 130°
(B) x = y = 150°
(C) x = y = 160°
(D) x = y = 135°
उत्तर-
(A) x = y = 130°

प्रश्न 14.
आकृति में, यदि AB || CD, CD || EF और y : z = 3 : 7 है, तो x का मान होगा

(A) x = 126°
(B) x = 120°
(C) x = 58°
(D) x = 62°.
उत्तर-
(A) x = 126°

प्रश्न 15.
आकृति में, यदि AB || CD, EF ⊥ CD और ∠GED = 126° तो ∠AGE का मान होगा-

(A) 126°
(B) 120°
(C) 128°
(D) 54°.
उत्तर-
(A) 126°

प्रश्न 16.
आकृति में, यदि PQ || ST, ∠PQR = 110° और ∠RST = 130° है, तो ∠QRS का मान होगा –

(A) 60°
(B) 120°
(C) 80°
(D) 90°.
उत्तर-
(A) 60°

संकेत : बिन्दु R से होकर ST के समान्तर एक रेखा RN खींचिए।
अब ST || l
∠RST + ∠SRN = 180°

[∴ दो समान्तर रेखाओं के बीच एक तिर्यक रेखा के एक ओर के अन्तः कोणों का योग 180° होता है।]
⇒ 130° + ∠SRN = 180°
⇒ ∠SRN = 180° – 130°
⇒ ∠SRN = 50°
अब PQ || ST (दिया है)
और PN || ST (रचना)
∴ PQ || RN [∴ दो रेखाएं जो एक ही रेखा के समान्तर हों परस्पर समान्तर हैं।]
अब PQ || RN और QR एक तिर्यक रेखा है।
∴ ∠QRN = ∠PQR (एकान्तर कोण)
⇒ ∠QRN = 110°
[∴ ∠PQR = 110° (दिया है)]
∠QRN = 110°
∠QRS + ∠SRN = 110°
QRS + 50° = 110°
[(i) का प्रयोग करने पर]
∠QRS = 110° – 50°
∠QRS = 60°.

प्रश्न 17.
आकृति में, यदि AB || CD, ∠APQ = 50° और ∠PRD = 127° है, तो x और y ज्ञात कीजिए।

(A) x = 50°, y = 77°
(B) x = 40°, y = 85°
(C) x = 60°, y = 90°
(D) x = 85°, y = 75°,
उत्तर-
(A) x = 50°, y = 77°

प्रश्न 18.
दी गई आकृति में, AB || CD, x का मान होगा –

(A) 185°
(B) 280°
(C) 285°
(D) 195°.
उत्तर-
(C) 285°

प्रश्न 19.
यदि एक तिर्यक रेखा दो रेखाएं इन प्रकार परिच्छेद करें कि, तिर्यक रेखा के एक ही ओर के अन्तः कोणों का योगफल ……….. हो तो वे रेखाएं समान्तर होती हैं।
(A) 90°
(B) 120°
(C) 80°
(D) 180°.
उत्तर-
(D) 180°

प्रश्न 20.
निम्न आकृति में यदि ∠AOB, ∠COD के बराबर हो तथा ∠BOC समकोण हो तो ∠AOB और ∠COD का मान है-

(A) 30°
(B) 90°
(C) 45°
(D) 60.
उत्तर-
(C) 45°

प्रश्न 21.
दी गई आकृति में Za और Lb का योगफल बराबर है –

(A) ∠c + ∠d
(B) ∠d + ∠e
(C) ∠b + ∠c
(D) ∠a + ∠c.
उत्तर-
(B) ∠d + ∠e

प्रश्न 22.
एक त्रिभुज में अन्तः सम्मुख कोण सदैव छोटा होता है-
(A) त्रिभुज के किसी भी एक कोण से
(B) सम्मुख कोण से
(C) समकोण से
(D) बाह्य कोण से।
उत्तर-
(D) बाह्य कोण से।

प्रश्न 23.
त्रिभुज के दो अन्तः कोणों का योगफल सदैव बराबर होता है
(A) बाह्य कोण के
(B) समकोण के
(C) तीसरे कोण के
(D) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(A) बाह्य कोण के

प्रश्न 24.
निम्न आकृति में ∠1 = 70° तो ∠4 का मान है-

(A) 70°
(B) 110°
(C) 140°
(D) इनमें में कोई नहीं।
उत्तर-
(B) 110°

प्रश्न 25.
त्रिभुज का बहिष्कोण सदैव बड़ा होता है
(A) आन्तरिक सम्मुख कोणों से
(B) तीसरे कोण से
(C) 90° से
(D) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(A) आन्तरिक सम्मुख कोणों से

प्रश्न 26.
त्रिभुज का एक बहिष्कोण 115° का है और अन्तः अभिमुख कोण 35° का है। अन्य दो कोणों का मान है-

(A) 65°, 80°
(B) 75°, 45°
(C) 95°, 350
(D) 105°, 30°.
उत्तर-
(A) 65°, 80°

प्रश्न 27.
आकृति में ΔPQR की भुजाओं QP और RQ को क्रमशः बिन्दुओं और T तक बढ़ाया गया है। यदि ∠SPR = 135° और ∠PQT = 110° हो तो ∠PRQ का मान होगा-

(A) 75°
(B) 65°
(C) 85°
(D) 95°.
उत्तर-
(B) 65°

प्रश्न 28.
आकृति में ∠x = 62°, ∠XYZ = 54° है। यदि YO और ZO क्रमश: ∠XYZ और ∠XZY, ΔXYZ के समद्विभाजक हों तो ∠OZY और ∠YOZ के मान होंगे-

(A) 32°, 121°
(B) 45°, 1150
(C) 38°, 122°
(D) 46°, 124°.
उत्तर-
(A) 32°, 121°

प्रश्न 29.
आकृति में, यदि AB || DE, ∠BAC = 35° और ∠CDE = 53° है तो ∠DCE का मान होगा –

(A) 82°
(B) 72°
(C) 92°
(D) 108°.
उत्तर-
(C) 92°

प्रश्न 30.
आकृति में यदि रेखाएं PQ और RS बिन्दु T पर इस प्रकार प्रतिच्छेदित हैं कि ∠PRT = 40°, ∠RPT = 95° और ∠TSQ = 75° हो तो ∠SQT का मान होगा –

(A) 60°
(B) 750
(C) 85°
(D) 65°.
उत्तर-
(A) 60°

संकेत –

ΔPRT में,
∠RPT + ∠PRT + ∠PTR = 180°
⇒ 95° + 40° + ∠PTR = 180°
⇒ ∠PTR = 180°- 95° – 40°
= 45° ….(i)
PQ और RS परस्पर बिन्दु T पर प्रतिच्छेद करते हैं।
∠STQ = ∠PTR (शीर्षाभिमुख कोण)
STQ में, ∠SQT + 45° + 75° = 180°
∠SQT = 45° [(i) का प्रयोग करने पर]
ΔSTQ में,
∠SQT + 45° + 75° = 180°
∠SQT = 180° – 45° – 75° = 60°

प्रश्न 31.
आकृति में, यदि PQ ⊥ RS, PQ || SR,
∠SQR = 28° और ∠QRT = 65° है, x और y के मान होंगे-

(A) x = 37°, y = 53°
(B) x = 63°, y = 37°
(C) x = 35°, y = 63°
(D) x = 73°, y = 27°.
उत्तर-
(A) x = 37°, y = 53°

संकेत : ΔQSR में,
बहिष्कोण ∠QRT = ∠QSR + ∠SQR
65° = ∠QSR + 28°
∠QSR = 65° – 28° = 37°
PQ || SR और SQ एक तिर्यक रेखा है।
∴ x = ∠QSR = 37°
PQ ⊥ PS
∠QPS = 90°
समकोण ΔPQS में,
∠QPS + x + y = 180°
90° + 37° + y = 180°
127° + y = 180°
y = 180° – 127° = 53°

प्रश्न 32.
यदि एक त्रिभुज के कोण 2:3:4 के अनुपात में हों तो त्रिभुज के तीनों कोणों का माप होगा
(A) 40°, 60°, 80°
(B) 50°, 30°, 100°
(C) 60°, 70°, 50°
(D) 40°, 40°, 100°.
उत्तर-
(A) 40°, 60°, 80°

प्रश्न 33.
एक त्रिभुज में यदि दो कोणों का योग तीसरे कोण के बराबर हो, केवल अन्तः कोणों को मानें तो त्रिभुज होगी
(A) समकोणी
(B) न्यून कोणी
(C) समबाहु
(D) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(A) समकोणी

प्रश्न 34.
यदि दो समान्तर रेखाओं को एक तिर्यक रेखा प्रतिच्छेद करे तो अन्तः कोणों के समद्विभाजकों से आकृति बनती है
(A) आयत
(B) वर्ग
(C) समलम्ब
(D) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(A) आयत

प्रश्न 35.
निम्न, आकृति में यदि m∠AOC + m∠BOD = 286°, तो ∠BOC का मान है –

(A) 143°
(B) 37°
(C) 74°
(D) इनमें से कोई नहीं।
उत्तर-
(B) 37°

प्रश्न 36.
आकृति में, यदि AB || CD || EF, PQ || RS, ∠RQD = 25° और ∠CQP = 60° है, तो ∠QRS बराबर है।

(A) 85°
(B) 135°
(C) 145°
(D) 110°
उत्तर :
(C) 145°

प्रश्न 37.
यदि किसी त्रिभुज का एक कोण अन्य कणों के योग के बराबर हो, तो वह त्रिभुज है एक
(A) समद्विबाहु त्रिभुज
(B) अधिककोण त्रिभुज
(C) समबाहु त्रिभुज
(D) समकोण त्रिभुज।
उत्तर :
(D) समकोण त्रिभुज।

प्रश्न 38.
एक त्रिभुज का एक बहिष्कोण 105° है तथा उसके दोनों अंतः विपरीत कोण बराबर हैं। इनमें से प्रत्येक बराबर कोण है :
(A) 37\(\frac {1}{2}\)°
(B) 52\(\frac {1}{2}\)°
(C) 72\(\frac {1}{2}\)°
(D) 75°.
उत्तर :
(A) 37\(\frac {1}{2}\)°

प्रश्न 39.
किसी त्रिभुज के कोणों का अनुपात 5 : 3 : 7 है। वह त्रिभुज है एक
(A) न्यूनकोण त्रिभुज
(B) अधिक कोण त्रिभुज
(C) समकोण त्रिभुज
(D) समद्विबाहु त्रिभुज।
उत्तर :
(A) न्यूनकोण त्रिभुज

प्रश्न 40.
यदि किसी त्रिभुज का एक कोण 130° है, तो अन्य दोनों कोणों के समद्विभाजकों के बीच का कोण हो सकता है।
(A) 50°
(B) 65°
(C) 145°
(D) 155°.
उत्तर :
(D) 155°.

प्रश्न 41.
आकृति में POQ एक रेखा है। x का मान है।

(A) 20°
(B) 25°
(C) 30°
(D) 35°.
उत्तर :
(A) 20°

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 10 ਆਲੇ-ਭੋਲੇ Textbook Exercise Questions, and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 10 ਆਲੇ-ਭੋਲੇ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਆਲੇ-ਭੋਲੇ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ।

(i) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਬੁੱਝੋ :
(ਉ) ਹਰਾ-ਹਰਾ ਰੰਗ ਐ,
ਲਾਲ ਉਹਦੀ ਚੁੰਝ ਐ ।
ਕਾਲੀ ਉਸਦੀ ਗਾਨੀ ਐ,
ਰੱਬ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਐ ।
ਉੱਤਰ-
ਤੋਤਾ

(ਅ), ਨਜ਼ਰ, ਰੱਖੇ ਸਭ ਦੀ,
ਰਾਖੀ ਕਰੇ ਘਰ ਦੀ ।
ਉੱਤਰ-
ਜਿੰਦਰਾ

(ਇ) ਰੇਲ ਵਾਂਗੂ ਜਾਵੇ ਉਹ ਦੌੜਦਾ
ਦਗੜ-ਦਗੜ ਖੜਕਾ ਹੁੰਦਾ,
ਉਸਦੇ ਪੌੜ ਦਾ ।
ਉੱਤਰ-
ਘੋੜਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਿਖੋ :

(ਉ) ‘ਆਲੇ-ਭੋਲ਼ੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਆਏ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਤੋਤੇ, ਚਿੜੀਆਂ, ਕਾਂ ।

(ਅ) ਕੋਈ ਦੋ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਕੌਡ-ਕਬੱਡੀ, ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖੋ :

(ਉ) ਗਾਲ੍ਹੜ, ਤੋਤੇ, ਚਿੜੀਆਂ, ਕਾਂ ।
(ਅ) ਜੰਗਲ, ਬੇਲੇ, ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲੇ ।
(ਇ) ਲੁਕਣ-ਮੀਚੀ, ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ, ਕੌਡ-ਕਬੱਡੀ ।
ਉੱਤਰ-
ਨੋਟ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪ ਹੀ ਲਿਖਣ ॥

ਪਸ਼ਨ 4.
ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਲਿਖੋ :

ਗੋਰੀ : ਗਾਂ
ਆਲੇ : …………………………
ਨੀਲਾ : ……………………….
ਠੰਢੀ : ……………………….
ਜੰਗਲ : ……………………….
ਉੱਤਰ –
ਗੋਰੀ : ਗਾਂ
ਆਲੇ: ਭੋਲੇ
ਨੀਲਾ : ਅੰਬਰ
ਠੰਢੀ : ਛਾਂ
ਜੰਗਲ : ਬੇਲੇ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਓ :

ਉੱਤਰ –

ਅੰਬਰ	ਅਕਾਸ਼
ਗਰਾਂਅ	ਪਿੰਡ
ਸਭ	ਸਾਰੇ
ਰੱਬ	ਪਰਮਾਤਮਾ
ਥਾਂ	ਜਗਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋ :
ਅੰਬਰ, ਜੰਗਲ, ਖੁੱਲੀ, ਥਾਂ, ਠੰਢੀ, ਸਭ, ਗੋਰੀ, ਢੋਲ-ਢਮੱਕਾ, ਗਾੜ |
ਉੱਤਰ-

• ਅੰਬਰ (ਅਸਮਾਨ-ਅੰਬਰ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ।
• ਜੰਗਲ ਸੰਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ-ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲੰਮੀਚੌੜੀ ਥਾਂ, ਵਣ-ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
• ਖੁੱਲ੍ਹੀ · ਜੋ ਤੰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ)-ਇਹ ਥਾਂ ਕਾਫ਼ੀ | ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ ।
• ਥਾਂ (ਜ)-ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ ।
• ਠੰਢੀ (ਸਰਦ-ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਬਹੁਤ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
• ਸਭ (ਸਾਰੇ-ਅਸੀਂ ਸਭ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ।
• ਗੋਰੀ (ਚਿੱਟੀ)-ਸਾਡੀ ਗੋਰੀ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਬਹੁਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।
• ਢੋਲ-ਢਮੱਕਾ (ਢੋਲਾਂ ਦੇ ਵੱਜਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼| ਬਰਾਤ ਢੋਲ-ਢਮੱਕੇ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ।
• ਗਾਲ੍ਹੜ (ਕਾਟੋ, ਗਲਹਿਰੀ)-ਗਾਲ੍ਹੜ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ :
(ੳ) ਆਲੇ-ਭੋਲੇ,
……………….
ਗਾਲ੍ਹੜ, ਤੋਤੇ,
……………….
ਨੀਲਾ ਅੰਬਰ,
……………….
ਉੱਤਰ-
ਆਲੇ-ਭੋਲੇ,
ਘੁੱਗੂ-ਘੋੜੇ,
ਗਾਲ੍ਹੜ ਤੋਤੇ,
ਚਿੜੀਆਂ, ਕਾਂ
ਨੀਲਾ ਅੰਬਰ,
ਸਭ ਦੇ ਨਾਂ |

(ਅ) ਕਿਤੇ ਵੀ ਬਹਿ ਕੇ
……………….
ਮੇਰ ਤੇਰ ਦੀ,
……………….
ਉੱਤਰ-
ਕਿਤੇ ਵੀ ਬਹਿ ਕੇ
ਕੁੱਝ ਵੀ ਖੇਡੋ,
ਮੇਰ ਤੇਰ ਦੀ,
ਕੋਈ ਨਾ ਥਾਂ |

(ਈ) ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ
……………….
ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ
……………….
ਉੱਤਰ-
ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ
ਠੰਢੀ ਛਾਂ
ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ
ਇਕ ਗਰਾਂਅ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਓ ।
ਉੱਤਰ-
ਨੋਟ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪ ਗਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ॥

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੋ : ਤੋਤਾ, ਘੋੜਾ, ਨੀਲਾ, ਕਬੱਡੀ, ਲੁਕਣ-ਮੀਟੀ, ਕਾਲਾ, ਚਿੱਟਾ, ਚਿੜੀ, ਗਾਲ੍ਹੜ, ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ, ਗਾਂ, ਕਾਂ ।

ਉੱਤਰ-

(ii) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ‘
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
“ਆਲੇ-ਭੋਲੇ’ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਨੀਲਾ ਅੰਬਰ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਭ ਦੇ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
‘ਆਲੇ-ਭੋਲੋਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਮੇਰ-ਤੇਰ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਕੋਈ ਨਹੀਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਆਲੇ-ਭੋਲੋਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਇਕ ਗਰਾਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
“ਆਲੇ-ਭੋ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਕਵਿਤਾ (✓) ।

ਆਲੇ-ਭੋਲੇ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਥ
ਆਲੇ-ਭੋਲੇ :	ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਵਲ-ਛਲ ਰਹਿਤ ।
ਗਾਲੜ :	ਕਾਟੋ |
ਅੰਬਰ :	ਅਸਮਾਨ ॥
घेले :	ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਜੰਗਲ ।
ਜੀਵ-ਜੀਵਾ :	ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ।
ਮੇਰ-ਤੇਰ’:	ਮੇਰਾ-ਤੇਰਾ, ਭਿੰਨ-ਭੇਦ ।
ਮੁਲਕ :	ਦੇਸ਼ ।
ਗਰਾਂਅ :	ਪਿੰਡ ।

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 9 ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਝੂਟੇ Textbook Exercise Questions, and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 9 ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਝੂਟੇ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਝੂਟੇ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ

(i) ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਚੂਹਾ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਹੈਂਡਲ ਉੱਤੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤਿੰਨੇ ਦੋਸਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ?
ਉੱਤਰ-
ਗਾਣੇ ਗਾਉਣ ਤੇ ਨੱਚਣ-ਟੱਪਣ ਲੱਗੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਪੱਥਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ।

(ii) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਤੇ ਸਹੀ () ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
(ੳ) ਤਿੰਨੇ ਦੋਸਤ ਸਾਈਕਲ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ?
ਖੇਤ ਵਿਚ
ਸੜਕ ਉੱਤੇ
ਗਲੀ ਵਿਚ
ਉੱਤਰ-
ਸੜਕ ਉੱਤੇ

(ਅ) ਸਾਈਕਲ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ?
ਰੁੱਖ ਨਾਲ
ਕੰਧ ਨਾਲ
ਪੱਥਰ ਨਾਲ
ਉੱਤਰ-
ਪੱਥਰ ਨਾਲ

(ਇ) ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਥਰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ?
ਚੂਹੇ ਨੇ
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ
ਕੁੱਤੇ ਨੇ
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ

(ਸ) ਪਹਿਲਵਾਨ ਕਿਹੜੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ?
ਕੁਸ਼ਤੀ
ਕਬੱਡੀ
ਹਾਕੀ
ਉੱਤਰ-
ਕੁਸ਼ਤੀ

(ਹ) ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ?
ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ
ਗੁੱਸਾ ਕਰਨਾ
ਫੜ੍ਹ ਮਾਰਨਾ |
ਉੱਤਰ-
ਫੜ੍ਹ ਮਾਰਨਾ |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ ਸਨ : ਚੂਹਾ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੁੱਤਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਸਾਈਕਲ ਕੌਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਾਈਕਲ ਕਿਵੇਂ ਉਲਟ ਗਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਾਈਕਲ ਇਕ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਉਲਟ ਗਿਆ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ,ਇਹ ਡਿਗਿਆ ਸਾਈਕਲ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ । ਤਿੰਨੇ ਰਲ਼ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ !”

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਠੀਕ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ :

(ਉ) ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਬਹੁਤ ……………………… ਹਾਂ ।” (ਚਲਾਕ, ਬਲਵਾਨ )
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹਾਂ।”

(ਅ)……………………………. ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਤੋਂ ਸੀ ਰਿਹਾ । (ਸਾਈਕਲ, ਟਰੱਕ )
ਉੱਤਰ-
ਸਾਈਕਲ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ।

(ਈ) ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ……………………… ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ । (ਇੱਟ, ਪੱਥਰ)
ਉੱਤਰ-
ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ।

(ਸ) ਤਿੰਨੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ……………………….. ਰਹੇ ਸਨ (ਦੌੜ, ਗਾ)
ਉੱਤਰ-
ਤਿੰਨੋਂ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ :
ਸਾਈਕਲ, ਪੱਥਰ, ਅਚਾਨਕ, ਨਜ਼ਰ, ਪੈਡਲ, ਸਿੱਧਾ, ਬਲਵਾਨ, ਸੜਕ, ਝੋਰਾ, ਹਰਕਤ, ਮਜ਼ੇਦਾਰ, ਧਿਆਨ, ਸ਼ੇਖੀ, ਦੋਸਤ, ਟਪੂਸੀ ।
ਉੱਤਰ-

• ਸਾਈਕਲ (ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨੀ ਸਾਧਨ)-ਮੈਂ ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਆ ।
• ਪੱਥਰ (ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਹਿੱਸਾ, ਚੱਟਾਨਪਹਾੜ ਖਿਸਕਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰ ਰਿੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਥੱਲੇ ਆਏ ।
• ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਮ-ਅਚਾਨਕ ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਤਿਕਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਡਿਗ ਪਿਆ |
• ਨਜ਼ਰ (ਦੇਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ)-ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ।
• ਪੈਡਲ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ)-ਉਹ ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਪੈਡਲ ਮਾਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
• ਸਿੱਧਾ (ਜੋ ਟੇਢਾ ਨਾ ਹੋਵੇ)-ਤੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੁਰਿਆ ਚਲ ।
• ਬਲਵਾਨ (ਤਾਕਤਵਰ)-ਕਸਰਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ।
• ਸੜਕ ਲੁੱਕ ਤੇ ਬਜਰੀ ਪਾ ਕੇ ਬਣਿਆ ਪੱਕਾ ਰਾਹ)-ਕੇਲੇ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਨਾ ਸੁੱਟੋ ।
• ਭੋਰਾ (ਕਿਣਕਾ-ਮੈਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਭੋਰਾ ਵੀ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ।
• ਹਰਕਤ (ਹਿਲ-ਜੁਲ)-ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ।
• ਮਜ਼ੇਦਾਰ (ਸੁਆਦਲੀ)-ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੜੀ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੈ ।
• ਧਿਆਨ (ਮਨ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ-ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੋ ।
• ਸ਼ੇਖੀ (ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਣਾ, ਗਪੌੜ-ਦੀਪਾ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਮਾਰਨ ਜੋਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਕਰਨੇ ਜੋਗਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ।
• ਦੋਸਤ ਮਿੱਤਰ)-ਮਨਜੀਤ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਦੋਸਤ ਹੈ ।
• ਟਪੂਸੀ ਛਾਲ)-ਬਾਂਦਰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਟਪੂਸੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।

(ii). ਪੜੋ, ਸਮਝੋ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :

ਚੂਹਾ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਕੁੱਤਾ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ ਸਨ । ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਇਕ ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਪਈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਝੂਟੇ ਲਈਏ । ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਹੈਂਡਲ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ । ਉਹ ਪੈਡਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ । ਚੂਹਾ ਹੈਂਡਲ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕੁੱਤਾ ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ | ਸਾਈਕਲ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ । ਤਿੰਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਗਾਣੇ ਗਾਉਣ ਤੇ ਨੱਚਣ ਟੱਪਣ ਲੱਗੇ । ਅਜੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਸਾਈਕਲ ਇਕ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਉਲਟ ਗਿਆ । ਤਿੰਨੇ ਉਛਲ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾ ਡਿਗੇ ਤੇ ਲੱਗੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ । ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਝਾੜੀ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
1. ਕੌਣ-ਕੌਣ ਦੋਸਤ ਸਨ ?
2. ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਠ ਗਿਆ ?
3. ਕੌਣ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਪੈਡਲ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
4. ਚੂਹਾ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠਾ ?
5. ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਬੈਠਾ ?
6. ਸਾਈਕਲ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ?
7. ਸਾਈਕਲ ਤੋਂ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਡਿਗੇ ?
ਉੱਤਰ-
1. ਚੂਹਾ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੁੱਤਾ ।
2. ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਹੈਂਡਲ ਫੜ ਕੇ ।
3. ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ।
4. ਹੈਂਡਲ ਉੱਤੇ ।
5. ਕੁੱਤਾ ।
6. ਇਕ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ।
7. ਚੂਹਾ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੁੱਤਾ ।

(iv) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ-

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਚੂਹੇ, ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਦੋਸਤੀ ਦਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਚੂਹੇ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਝੂਟੇ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3. ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਕਿਸ ਥਾਂ ਬੈਠ ਗਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੀਟ ਉੱਤੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪੈਡਲ ਕੌਣ ਮਾਰਨ ਲੱਗਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ਰਗੋਸ਼ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਚੂਹਾ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਹੈਂਡਲ ਉੱਤੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕੁੱਤਾ ਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ ਉੱਤੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਸਾਈਕਲ ਕਿਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ? ਕਿਸ ਨੇ ਸੜਕ ਤੋਂ ਪੱਥਰ ਪਾਸੇ ਹਟਾਇਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ਰਗੋਸ਼, ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਚੂਹੇ ਨੇ ਰਲ ਕੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਕਿਸ ਨੇ ਸਾਈਕਲ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਕੁੱਤੇ ਨੇ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
‘ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਝੂਟੇ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਮਿਲ ਕੇ (v । |

ਪ੍ਰਬਨ 10.
“ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਬੂਟੇ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੇਖ ।
ਉੱਤਰ-
ਕਹਾਣੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਫੜ੍ਹ ਮਾਰਨੀ (✓) ।

(v) ਵਿਆਕਰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਤੇ ਲਿਖੋ :

ਦੂਰੋ, : ਨੇੜੇ
ਸਿੱਧਾ : ………………………….
ਦੋਸਤ : ………………………….
ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ : ………………………….
ਪਿਛਲੀ : ………………………….
ਉੱਤਰ –

ਦੂਰ :	ਨੇਤੇ
ਸਿਁਪਾ	ਪੁੱਠਾ
ਦੋਸਤ	ਦੁਸ਼ਮਣ
ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ	ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ
ਪਿਛਲੀ	ਅਗਲੀ ।

(vi) ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ
ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਬੋਲ ਕੇ ਲਿਖਾਏ :

1. ਮੀਨੂੰ ਤੇ ਟਿੰਕੂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਏ ਸਨ ।
2. ਦੇਖੋ, ਅਹੁ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ।
3. ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ ।
4. ਅੱਧੀ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੱਬੇ – ਪਾਸੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
5. ਵੀਰ ਜੀ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਗਏ ਹਾਂ ।

ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਝੂਟੇ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਬ
ਨਜ਼ਰ :	ਧਿਆਨ ।
ਬਲਵਾਨ:	ਤਕੜਾ ।
ਸਕਿਆ :	ਹਿੱਲਿਆ |
ਨਿੱਤਰਿਆ :	ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ।
ਸਰਕੇ :	ਹਿੱਲੇ ।
ਸ਼ੇ ਮੀ :	ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਣਾ ।
ਪਹਿਲਵਾਨ :	ਤਕੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਘੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੱਲ ।
ਹਈ ਸ਼ਾਅ :	ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਣ ਸਮੇਂ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਵਾਜ਼ ।
ਭੋਰਾ ਵੀ :	ਜ਼ਰਾ ਵੀ ।
ਹਰਕਤਾਂ :	ਹਿਲ-ਜੁਲ, ਕੰਮ |
ਕਮਲਿਓ :	ਗਲੋ, ਬੇਅਕਲੋ ।
ਟਪੂਸੀ ਮਾਰ ਕੇ :	ਉੱਛਲ ਕੇ , ਛਾਲ ਮਾਰ  ਕੇ ।
ਮਜ਼ੇਦਾਰ :	ਸੁਆਦਲੇ ।

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 8 ਦੇਖੋ, ਠਹਿਰੋ ਤੇ ਜਾਉ Textbook Exercise Questions, and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 8 ਦੇਖੋ, ਠਹਿਰੋ ਤੇ ਜਾਉ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਦੇਖੋ, ਠਹਿਰੋ ਤੇ ਜਾਉ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ।
(i) ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਮੀਨੂੰ ਅਤੇ ਟਿੰਕੂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿੱਥੇ ਆਏ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਖੰਭ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚਾਰ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਜ਼ੈਬਰਾ-ਭੂਸਿੰਗ ॥

(ii) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ. ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਠੀਕ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ :

(ਉ) ਚੌਕ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਸਾਡੀ …………………………. ਲਈ ‘ ਹਨ । (ਰੁਕਾਵਟ, ਸਹੂਲਤ)
ਉੱਤਰ-
ਚੌਕ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਸਾਡੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹਨ ।

(ਅ) ਸਾਨੂੰ ……………………….. ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । (ਹਰੀ, ਪੀਲੀ)
ਉੱਤਰ-
ਸਾਨੂੰ ਹਰੀ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

(ਈ) ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ………………………… ਹੱਥ ਤਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । (ਸੱਜੇ, ਖੱਬੇ).
ਉੱਤਰ-
ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

(ਸ) ਜ਼ੈਬਰਾ ਕਰਾਸਿੰਗ …………………………….. ਦੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । (ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲੇ) .
ਉੱਤਰ-
ਜ਼ੈਬਰਾ ਕਰਾਸਿੰਗ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

(ਹ) ……………………….. ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ । (ਪੀਲੀ, ਹਰੀ)
ਉੱਤਰ-
ਪੀਲੀ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਮੀਨੂੰ ਅਤੇ ਟਿੰਕੂ ਦੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਚੌਕਾਂ ਵਿਚ ਬੱਤੀਆਂ ਕਿਉਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਥ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਖੱਬੇ ਹੱਥ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਠੀਕ ਵਾਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਹੀ (✓) ਜੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਵਾਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਟੇ (✗) ਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

(ਉ) ਸਾਨੂੰ ਹਰੀ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਅ) ਪੀਲੀ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੌੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਈ) ਸਾਨੂੰ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✓

(ਸ) ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
✗

(ਹ) ਸਾਨੂੰ ਚੌਕ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ।
ਉੱਤਰ-
✗

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ :

ਬਜ਼ਾਰ, ਚੌਕ, ਸਦਾ, ਭੀੜ, ਆਵਾਜਾਈ, ਖੰਭੇ, · ਸਮਝ, ਬੱਤੀਆਂ, ਦੁਰਘਟਨਾ, ਪੈਦਲ, ਨਿਯਮ, ਖੁਸ਼ੀ, ਇਸ਼ਾਰਾ, ਟਰੇਨਿੰਗ ।
ਉੱਤਰ-
1. ਬਜ਼ਾਰ (ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹੋਣ)-ਅੱਜ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਬੜੀ ਰੌਣਕ ਹੈ ।
2. ਚੌਕ (ਚੁਰਸਤਾ)-ਸਿਪਾਹੀ ਚੌਕ ਵਿਚ ਬਣੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
3. ਸਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ)-ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ।
4. ਭੀੜ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਜੁੜਨਾ)-ਅੱਜ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ਭੀੜ ਹੈ ।
5. ਆਵਾਜਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ)ਚੌਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਪਾਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
6. ਖੰਭੇ (ਪੋਲ, ਥੰ-ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ।
7. ਸਮਝ ਜਾਣ ਲੈਣਾ)-ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ।
8. ਬੱਤੀਆਂ (ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਲਬ, ਟਿਊਬਾਂ, ਲਾਲਟੈਨ ਆਦਿ)-ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਜਗਦੀਆਂ ਨਾ ਰੱਖੋ ।
9. ਦੁਰਘਟਨਾ ਬੁਰੀ ਘਟਨਾ)-ਇਕ ਬੱਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿਚ 10 ਬੰਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ।
10. ਪੈਦਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ-ਮੈਂ ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਕੇ | ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ।
11. ਨਿਯਮ ਨੇਮ-ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ ।
12. ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ-ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ।
13. ਇਸ਼ਾਰਾ ਸੰਕੇਤ-ਚੌਕ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਪਾਹੀ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
14. ਟਰੇਨਿੰਗ (ਸਿਖਲਾਈ)-ਮੈਂ ਕਾਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।

(iii) ਪੜੋ, ਸਮਝੋ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :

ਟਿੰਕੂ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖਿਆ ਚੌਕ ‘ਤੇ ਚਾਰ ਖੰਭੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਇੱਕ ਖੰਭੇ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਜਗਦੀ ਸੀ, ਕਦੇ ਪੀਲੀ ਤੇ ਕਦੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਬੱਤੀ ਜਗਦੀ ਸੀ । ਮੀਨੂੰ ਤੇ ਟਿੰਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ । ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਗਾ-ਬੁਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਸਾਈਕਲਾਂ, ਸਕੂਟਰਾਂ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਬੱਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ | ਹਰੀ ਬੱਤੀ ਦੇ ਜਗਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਸਨ । ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਉਹ ਖੜੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
1. ਚੌਕ ‘ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਖੰਭੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ?
2. ਖੰਭੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਬੱਤੀ ਜਗਦੀ ਸੀ ? ..
3. ਬੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਗਾ-ਬੁਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ?
4. ਸਾਈਕਲ, ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਕਦੋਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ?
5. ਹਰੀ ਬੱਤੀ ਜਗਣ ‘ਤੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ
1. ਚਾਰ ।
2. ਕਦੇ ਲਾਲ, ਕਦੇ ਪੀਲੀ ਤੇ ਕਦੇ ਹਰੀ ।
3. ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ।
4. ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ।
5. ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਸਾਈਕਲ, ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਚਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ ।

(iv) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਲਿਖੋ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਮੀਨੂੰ ਤੇ ਟਿੰਕੂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੀਨੂੰ ਤੇ ਟਿੰਕੂ ਦਾ ਕੌਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਮਾਮਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਮੀਨੂੰ ਤੇ ਟਿੰਕੂ ਦੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਿਮਰਨ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਚੌਕ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਖੰਭ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚਾਰ ( ✓)|

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਇਕ ਖੰਭੇ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਜਗ-ਬੁੱਝ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਤਿੰਨ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੁਕਣਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਕਿਹੜੀ ਬੱਤੀ ਜਗਣ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਪੀਲੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਕਿਹੜੀ ਬੱਤੀ ਜਗਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਸਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਹਰੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਹਰੀ, ਪੀਲੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਦੁਰਘਟਨਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਕਿਹੜੇ ਹੱਥ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਖੱਬੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਕਾਹਲੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
“ਦੇਖੋ ਠਹਿਰੋ ਤੇ ਜਾਓ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੀਨੂੰ, ਟਿੰਕੂ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕੀ ਖਾਣ ਗਏ ?
ਉੱਤਰ-
ਆਈਸ ਕ੍ਰੀਮ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਆਵਾਜਾਈਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
ਪੈਦਲ ਚੌਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਹੜੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਜ਼ੈਬਰਾ-ਭੂਸਿੰਗ (✓)  ।

(v) ਵਿਆਕਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਤੇ ਲਿਖੋ :

(ਉ) ਮਾਮਾ – ਮਾਮੀ.
(ਅ) ਦਾਦਾ – …………………………
(ੲ) ਚਾਚਾ – ……………………….
(ਸ) ਮਾਤਾ – ……………………….
(ਹ) ਨਾਨਾ – ……………………….
ਉੱਤਰ-
(ੳ) ਮਾਮਾ – ਮਾਮੀ
(ਅ) ‘ਦਾਦਾ – ਦਾਦੀ
(ੲ) ਚਾਚਾਂ – ਚਾਚੀ
(ਸ) ਮਾਤਾ – ਪਿਤਾ
ਨਾਨਾਂ – ਨਾਨੀ ।

(vi) ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਕਾਰਜ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ-ਲਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਰੰਗ ਭਰੋ : ਰੁਕੋ ਦੇਖੋ ਚੱਲੋ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ-ਲਾਈਟਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਤਰਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-

• ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ-ਲਾਈਟਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚੌਕ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ :
• ਇਹ ਲਾਈਟਾਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ-ਲਾਲ, ਪੀਲੀ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ
• ਜਦੋਂ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਜੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਰੁਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
• ਜਦੋਂ ਪੀਲੀ ਬੱਤੀ ਜਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਰੁਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
• ਹਰੀ ਬੱਤੀ ਸਾਨੂੰ ਚਲਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ |

(vii) ਸਿੱਖਣ ਯੋਗ

ਦੇਖੋ, ਠਹਿਰੋ ਤੇ ਜਾਉ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਥ
ਆਵਾਜਾਈ :	ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ।
ਨਿਯਮ :	ਅਸੂਲ, ਨੇਮ ।
ਦੁਰਘਟਨਾ :	ਕਿਸੇ ਗੱਡੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੱਡੀ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਹੋਣਾ ।
ਬਾਅਦ ‘:	ਮਗਰੋਂ ।
ਟਰੇਨਿੰਗ :	ਸਿਖਲਾਈ ।

Punjab State Board PSEB 9th Class Maths Book Solutions Chapter 6 रेखाएँ और कोण Ex 6.3 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 9 Maths Chapter 6 रेखाएँ और कोण Ex 6.3

प्रश्न 1.
आकृति में, ΔPQR की भुजाओं QP और RQ को क्रमश: : बिंदुओं S और T तक बढ़ाया गया है। यदि ∠SPR = 135° है और ∠PQT = 110° हैं, तो ∠PRQ ज्ञात कीजिए।

हल:
∠SPR + ∠QPR = 180° (रैखिक युग्म)
⇒ 135°+ ∠QPR = 180°
⇒ ∠QPR = 180° – 135°
⇒ ∠QPR = 45°
जैसा कि हम जानते हैं कि एक त्रिभुज का बहिष्कोण में अंतः अभिमुख कोणों के योग के बराबर होता है।
ΔPQR में ;
कोण ∠PQT = ∠QPR + ∠PRQ
⇒ 110° = 45° + ∠PRQ
⇒ 110° – 45° = ∠PRQ
⇒ 65° = ∠PRQ
य ∠PRQ = 65°

प्रश्न 2.
आकृति में ∠x = 62° और ∠XYZ = 54° है। यदि YO और ZO क्रमश: ΔXYZ के ∠XYZ और ∠XZY के समद्विभाजक हैं, तो ∠OZY और ∠YOZ ज्ञात कीजिए।

हल :
ΔXYZ में,
∠x + ∠XYZ + ∠XZY = 180°
(त्रिभुज का कोण योग गुण)
⇒ 62° + 54° + ∠XZY = 180°
⇒ ∠XZY = 180° – 62° – 54°
⇒ ∠XZY = 64°
अब ZO, ∠XZY का समद्विभाजक है।
∴ ∠OZY = ∠OZX = \(\frac {1}{2}\)∠XZY
∠OZY = ∠OZX = \(\frac {1}{2}\) × 64°
⇒ ∠OZY = ∠OZX = 32°
∠OZY = 32°
YO, ∠XYZ का समद्विभाजक है।
∴ ∠OYZ = ∠OYX = \(\frac {1}{2}\)∠XYZ
⇒ ∠OYZ = \(\frac {1}{2}\) × 54°
⇒ ∠OYZ = 27°
अब ΔOYZ में
⇒ ∠YOZ + ∠OYZ + ∠OZY = 180°
(त्रिभुज का कोण योग गुण)
⇒ ∠YOZ + 27° + 32° = 180°
⇒ ∠YOZ = 180° – 27° – 32°
⇒ ∠YOZ = 121°

प्रश्न 3.
आकृति में, यदि AB || DE, ∠BAC = 35° और ∠CDE = 53° है, तो ∠DCE ज्ञात कीजिए।
हल :
AB || DE और AE एक तिर्यक रेखा है।

∴ ∠BAE = ∠AED (एकांतर कोण)
या ∠BAC = ∠AED
⇒ 35° = ∠AED
या ∠AED = 35°
या ∠CED = 35°
अब ΔCDE में;
∠DCE + ∠CDE + ∠CED = 180° (त्रिभुज का कोण योग गुण)
⇒ ∠DCE + 53° + 35° = 180°
⇒ ∠DCE + 88° = 180°
⇒ ∠DCE = 180° – 88°
⇒ ∠DCE = 92°

प्रश्न 4.
आकृति में, यदि रेखाएँ PQ और RS बिंदु T | पर इस प्रकार प्रतिच्छेद करती हैं कि ∠PRT = 40°, ∠RPT = 95° और ∠TSQ = 75° है, तो ∠SQT ज्ञात कीजिए।

हल :
ΔPRT में; ∠RPT + ∠PRT + ∠PTR = 180°
(त्रिभुज का कोण योग गुण)
⇒ 95° + 40° + ∠PTR = 180°
⇒ ∠PTR = 180° – 95° – 40°
⇒ ∠PTR = 180° – 1350
⇒ ∠PTR = 45° …(i)
PQ और RS परस्पर बिंदु T पर प्रतिच्छेदित करते हैं।
∴ ∠STQ = ∠PTR
(शीर्षाभिमुख कोण)
⇒ ∠STQ = 45°
[(i) का प्रयोग करने पर।]
अब ΔSTQ में,
⇒ ∠SQT + ∠STQ + ∠QST = 180°
(त्रिभुज का कोण योग गुण)
⇒ ∠SQT + 45° + 75° = 180°
⇒ ∠SQT = 180° – 45° – 75°
⇒ ∠SQT = 180° – 120°
⇒ ∠SQT = 60°

प्रश्न 5.
आकृति में, यदि PQ ⊥ PS, PQ || SR, ∠SQR = 28° और ∠QRT = 65° है, तो x और y के मान ज्ञात कीजिए।
हल :
जैसा कि हम जानते हैं कि त्रिभुज का एक बहिष्कोण दोनों अंत: अभिमुख कोणों के योग के बराबर होता है।
ΔQSR में,
बहिष्कोण ∠QRT = ∠QSR + ∠SQR
⇒ 65° = ∠QSR + 28°
⇒ 65° – 28° = ∠QSR
⇒ 37° = ∠QSR या
∠QSR = ∠37° ………….(i)

PQ || SR और SQ एक तिर्यक रेखा है
∴ x = ∠QSR
⇒ x = 37°
[(i) का प्रयोग करने पर] … (ii)
PQ ⊥ PS
⇒ ∠QPS = 90° … (iii)
समकोण ΔPQS में;
ΔQPS + x + y = 180°
(त्रिभुज का कोण योग गुण)
⇒ 90° + 37° + y = 180°
[(ii) और (iii) का प्रयोग करने पर।]
⇒ 127° + y = 180°
⇒ y = 180° – 127°
⇒ y= 53°

प्रश्न 6.
आकृति में, ΔPQR की भुजा QR को बिंदु S तक बढ़ाया गया है। यदि ∠PQR और ∠PRS के समद्विभाजक बिंदु T पर मिलते हैं, तो सिद्ध कीजिए कि ∠QTR = \(\frac {1}{2}\) ∠QPR है।

हल :
QT ∠PQR का समद्विभाजक है।
∴ ∠PQT = ∠RQT … (i)
RT, ∠PRS का समद्विभाजक
∴ ∠PRT = ∠TRS … (ii)
जैसा कि हम जानते हैं कि एक त्रिभुज एक बहिष्कोण दोनों अंत: अभिमुख कोणों के योग के बराबर होता है।
∴ Δ PQR में,
बहिष्कोण ∠PRS = ∠QPR + ∠PQR
⇒ (∠PRT + ∠TRS) = ∠QPR + (∠PQT + ∠RQT)
⇒ ∠TRS + ∠TRS = ∠QPR + (∠RQT + ∠RQT) [(i) और (ii) के प्रयोग करने से]
⇒ 2∠TRS = ∠QPR + 2∠RQT
⇒ 2(∠TRS – ∠RQT) = ∠QPR
⇒ ∠TRS – ∠RQT= \(\frac {1}{2}\) ∠QPR … (iii)
अब ΔQTR में ;
बहिष्कोण ∠TRS = (∠QTR) + (∠RQT) …… (iv)
[∵ त्रिभुज का बहिष्कोण दोनों अंतः अभिमुख कोणों के योग के बराबर होता है।]
(iv) से ∠TRS को ∠QTR और ∠RQT के रूप में (iii) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है।
∠QTR + ∠RQT – ∠RQT = \(\frac {1}{2}\)∠QPR
⇒ ∠QTR = \(\frac {1}{2}\) ∠QPR

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 7 ਦਰਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 7 ਦਰਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਦਰਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ।

(i) ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਲੱਕੜਹਾਰਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਜੰਗਲ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਜੰਗਲ ਸਾਨੂੰ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਲੱਕੜੀ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਛਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੱਢਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ।

(ii) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਗ਼ਲਤ (✗) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

(ਉ) ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ-
(✗)

(ਅ) ਬਿਰਖੂ ਇੱਕ ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ-
(✓)

(ਬ) ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।
ਉੱਤਰ-
(✗)

(ਸ) ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੂ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ ।
ਉੱਤਰ-
(✓)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਬਿਰਖੂ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਬਿਰਖੂ ਲੱਕੜਾਂ ਵੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਡਿਗ ਪਈ ?
ਉੱਤਰ-
ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪਈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਬਿਰਖੂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਬਿਰਖੂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕੁਹਾੜੀ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇ । ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੰਨੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਕੁਹਾੜੀ ਲੈ ਸਕਾਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਸਨ ? .
ਉੱਤਰ-
ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਸਨ |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੁ ਦੀ ਸਚਾਈ ਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੂ ਨੂੰ ਕੀ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੂ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਰੁੱਖ ਵੀ ਲਾਇਆ ਕਰ । ਸਾਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰੋ : (ਖਿੜ, ਤਿੰਨ, ਪਾਰ, ਰੱਖ, ਹਰਾ-ਭਰਾ)

(ਉ)ਬਿਰਖੁ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ …………………… ’ਚੋਂ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ।
ਉੱਤਰ-
ਬਿਰਖੁ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੱਖ ‘ਚੋਂ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ।

(ਅ) ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਸੰਭਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ …………………………. ਕਰੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਸੰਭਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੋ ।

(ਇ) ਦਰਿਆ ਵਿਚ ……………………………. ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਡਿਗੀਆਂ ਨੇ ।
ਉੱਤਰ-
ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਡਿਗੀਆਂ ਨੇ ।

(ਸ) ਬਿਰਖੂ ਆਪਣੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵੇਖ ਕੇ ……………………………….. ਪਿਆ ।
ਉੱਤਰ-
ਬਿਰਖੂ ਆਪਣੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵੇਖ ਕੇ ਖਿੜ ਪਿਆ ।

(ਹ) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾਓ ਧਰਤੀ ਨੂੰ …………………….. ਰੱਖੋ ।
ਉੱਤਰ-
ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾਓ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ| ਭਰਾ ਰੱਖੋ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਾਕ ਬਣਾਓ : ਲੱਕੜਹਾਰਾ, ਦਰਿਆ, ਜੰਗਲ, ਛੱਲ, ਕੁਹਾੜੀ, ਮਿਹਨਤੀ, ਰੁੱਖ, ਧਰਤੀ ।
ਉੱਤਰ-

• ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਲੱਕੜਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖ ਵੱਢਣ ,ਵਾਲਾ-ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੱਕੜਾਂ ਵੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
• ਦਰਿਆ (ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੰਮਾ ਤੇ ਚੌੜਾ ਵਹਿਣੀ ਸਤਲੁਜ ਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ।
• ਜੰਗਲ (ਵਣ, ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੁੱਖਾਂ-ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਉੱਗੇ ਹੋਣਾ)-ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਵੱਢਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ।
• ਛੱਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰ)-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਛੱਲਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
• ਕੁਹਾੜੀ ਲੱਕੜਾਂ ਵੱਢਣ ਦਾ ਸੰਦ-ਕੁਹਾੜੀ ਲੱਕੜਾਂ ਵੱਢਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।
• ਮਿਹਨਤੀ (ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਰਾਮ ਬੜਾ ਮਿਹਨਤੀ ਲੜਕਾ ਹੈ ।
• ਰੁੱਖ ਦਰੱਖ਼ਤ)-ਸਾਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ।
• ਧਰਤੀ ਜ਼ਮੀਨ)-ਧਰਤੀ ਗੋਲ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਸਮਝੋ ਤੇ ਲਿਖੋ :
ਰੁੱਖ – ਰੁੱਖਾਂ
लॅवर – …………………………
ਕੁਹਾੜੀ – …………………………
ਛੱਲ – …………………………
ਬੁਟੀ – …………………………
ਉੱਤਰ-
ਰੁੱਖ – ਰੁੱਖਾਂ
ਲੱਕੜ – ਲੱਕੜਾਂ
ਕੁਹਾੜੀ – ਕੁਹਾੜੀਆਂ
ਛੱਲ – ਛੱਲਾਂ
ਬੂਟੀ – ਬੂਟੀਆਂ ।

(iii) ਪੜੋ, ਸਮਝੋ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ

ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
ਬਿਰਖੂ ਇੱਕ ਲੱਕੜਹਾਰਾ ਸੀ । ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੱਖ ‘ਚੋਂ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ । ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਸ ਪਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ । ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਬਿਰਖੂ ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਘਰ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਛੱਲ ਆਈ, ਉਸ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਹੱਥੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿਗੀ । ਬਿਰਖੁ ਨੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਦਰਿਆਦਰਿਆ ! ਮੇਰੀ ਕੁਹਾੜੀ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇ !” ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਏਨੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਕੁਹਾੜੀ ਲੈ ਸਕਾਂ ! ਇਹ ਕੁਹਾੜੀ ਅਜੇ ਮੈਂ ਕੱਲ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦੀ ਸੀ । ਪਿਆਰੇ ਦਰਿਆ ! ਮੇਰੀ ਕੁਹਾੜੀ ਕੱਢ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਜਾ ਸਕਾਂ ।”

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
1. ਬਿਰਖੂ ਕਿੱਥੇ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ?
2. ਬਿਰਖੂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ?
3. ਦਰਿਆ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ?
4. ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਡਿਗ ਪਈ ?
5. ਬਿਰਖੂ ਕੁਹਾੜੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦਾ ?
ਉੱਤਰ-
1. ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਰੱਖ ਵਿਚ ।
2. ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ।
3. ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਚੜਿਆ , ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ।
4. ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਛੱਲ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਡਿਗ ਨੂੰ ਚ ਪਈ ।
5. ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਹਾੜੀ ਖ਼ਰੀਦਣ ਜੋਗੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ।

(iv) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਬਿਰਖੂ ਕੌਣ (ਕੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਲੱਕੜਹਾਰਾ (✓)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਬਿਰਖੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖ ਵਿਚ ਕੀ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਲੱਕੜਾਂ ਕੱਟਣ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਬਿਰਖੂ ਘਰ ਕਦੋਂ ਮੁੜਦਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਸ਼ਾਮੀਂ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਬਿਰਖੂ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਕਿੱਥੇ ਡਿਗ ਪਈ ?
ਉੱਤਰ-
ਦਰਿਆ ਵਿਚ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੁ ਅੱਗੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ?
ਉੱਤਰ-
ਤਿੰਨ (✓)!

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6. ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਮੁੱਠਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਇੱਕ ਨੂੰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਬਿਰਖੂ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੱਸਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਲੋਹੇ ਦੀ ਨੂੰ (✓) !

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਦਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਰਖੁ ਮਿਹਨਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਸੱਚਾ (✓) !

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਤਿੰਨੇ (✓)!

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਸਾਨੂੰ ਫਲ-ਫੁੱਲ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਲੱਕੜਾਂ ਤੇ ਮੀਹ (ਵਰਖਾ) ਕੌਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਦਰਿਆ ਨੇ ਬਿਰਖੂ ਨੂੰ ਲੱਕੜਾਂ ਰੁੱਖ) ਕੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ? ‘
ਜਾਂ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੁੱਖ (✓) !

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
“ਦਰਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ਦੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਨਦੀ (✓)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
‘ਖਿੜ ਪਿਆ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15.
“ਬਿਰਖ’ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੁੱਖ/ਦਰਖ਼ਤ (✓) ।

(v) ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਪਰਖ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ-ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ?

ਉੱਤਰ-

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਰੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਤਰਾਂ ਲਿਖੋ ।
ਉੱਤਰ-

• ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਭਰਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ।
• ਰੁੱਖ ਸਾਨੂੰ ਲੱਕੜੀ, ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਚਾਰਾ ਤੇ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।
• ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ।
• ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੀਹ ਵੜਦੇ ਹਨ ।
• ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ, ਛਿੱਲਾਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।

(vi) ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣ ।

ਦਰਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਥ
ਲੱਕੜਹਾਰਾ :	ਲੱਕੜਾਂ ਵੱਢਣ ਵਾਲਾ
ਛੱਲ :	ਉੱਚੀ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰ ।
ਮੁੱਠਾ :	ਹੱਥੀ, ਦਸਤਾ ।
ਖਿੜ ਪਿਆ :	ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਜੰਗਲ-ਬੇਲੇ :	ਜੰਗਲ ।

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 6 ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 6 ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ Textbook Questions and Answers

ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ।

(i) ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ?
ਉੱਤਰ-
ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਇੰਜਣ ਕੌਣ ਬਣਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਤੇਜਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਗਾਰਡ ਕੌਣ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੇਸ਼ਮਾ !

(ii) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

(ਉ) ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਕੀ ਬਣਾਇਆ ?
ਬੈਲ-ਗੱਡੀ
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ
ਜਹਾਜ਼
ਉੱਤਰ-
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦੀ

(ਅ) ਝੰਡੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਹਿਲਾਇਆ ਸੀ ?
ਦੇਵਕੀ
ਰੇਸ਼ਮਾ ,
ਸ਼ਿੰਦਰੋ
ਉੱਤਰ-
ਰੇਸ਼ਮਾ ਦੀ |

(ਈ) ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ ?
ਟੈਂ-ਟੈਂ
ਠੁਕ-ਠੁਕ
ਛੁਕ-ਛੁਕ
ਉੱਤਰ-
ਛੁਕ-ਛੁਕ

(ਸ) ਇੰਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ? .
ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ
ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ
ਤੇਜੇ ਨੂੰ
ਉੱਤਰ-
ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ

(ਹ) ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਇੰਜਣ
ਗਾਰਡ
ਸਵਾਰੀ
ਉੱਤਰ-
ਗਾਰਡ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਿਖੋ :

(ੳ) ਗੱਡੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ
ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਈ ।
-ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਤੇਜੇ, ਰੇਸ਼ਮਾ, ਵਿੱਕੀ, ਅਵਤਾਰ, ਦੇਵਕੀ, ਸ਼ਿੰਦਰੋ ਤੇ ਰੌਣਕੀ ਨੇ ਬਣਾਈ ।

(ਅ) ਇੰਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਸੀਂ,
‘ਤੇਜੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾਇਆ !
ਛੋਟੀ ਰੇਸ਼ਮਾ ਦਾ ਡੱਬਾ,
ਗਾਰਡ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ।
-ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦਾ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਗਾਰਡ ਕਿਸ| ਕਿਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ? .
ਉੱਤਰ-
ਤੇਜੇ ਨੂੰ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੂੰ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦਾ ਗਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦੀ ਖੇਡ ਕਿਸ-ਕਿਸ ਨੇ ਖੇਡੀ ? .
ਉੱਤਰ-
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦੀ ਖੇਡ ਤੇਜੇ, ਰੇਸ਼ਮਾ, ਵਿੱਕੀ, ਅਵਤਾਰ, ਦੇਵਕੀ, ਸ਼ਿੰਦਰੋ ਤੇ ਰੌਣਕੀ ਨੇ ਖੇਡੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਓ :

ਉੱਤਰ-

ਦੌੜੇ	ਭੱਜੇ
ਝੱਗੇ	ਕਮੀਜ਼
ਕਤਾਰ	ਲਾਈਨ ‘
ਕੂਕ	ਚੀਕ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
‘ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ ਕਵਿਤਾ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਓ ।
ਉੱਤਰ-
(ਨੋਟ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪੇ ਹੀ ਕਰਨ ॥

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ : ‘
ਜਾਂ ‘
‘ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਤਰਾਂ ਜਬਾਨੀ ਲਿਖੋ ।
ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਆਈ ।
……………………
ਗੱਡੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ
……………………
ਇੰਜਣ ਦੀ ਥਾ ਅਸੀਂ!
……………………
ਛੋਟੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਡੱਬਾ ।
……………………
ਉੱਤਰ-
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ
ਵੇਖੋ ! ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ ।
ਗੱਡੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ।
ਆਪ ਹੀ ਬਣਾਈ ।
ਇੰਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਸੀਂ,
ਤੇਜੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾਇਆ ।
ਛੋਟੀ ਰੇਸ਼ਮਾ ਦਾ ਡੱਬਾ,
ਗਾਰਡ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ :
ਡੱਬਾ, ਵਿਚਾਲੇ, ਝੱਗਾ, ਮੈਦਾਨ, ਝੰਡੀ, ਝੋਕਾ, ਭਜਾਇਆ ।
ਉੱਤਰ-

• ਡੱਬਾ ਬਕਸਾ-ਮੈਂ ਗੱਡੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਰਲੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸਾਂ ।
• ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਭੇ, ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ-ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਬੈਠਾ ਸੀ ।
• ਝੱਗਾ (ਕਮੀਜ਼)-ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਝੱਗਾ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ ।
• ਮੈਦਾਨ ਪੱਧਰੀ ਥਾਂ)-ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਾਂ ।
• ਝੰਡੀ (ਛੋਟਾ ਝੰਡਾ)-ਗਾਰਡ ਨੇ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਹਿਲਾਈ ਤੇ ਗੱਡੀ ਤੁਰ ਪਈ !
• ਹਝੋਕਾ ਧੱਕਾ, ਝਟਕਾ)-ਜਦੋਂ ਬੱਸ ਕੱਚੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹਥੌਕੇ ਲਗਦੇ
  ਹਨ
• ਭਜਾਇਆ (ਦੁੜਾਇਆ।)- ਰੋਗੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਰਾਬ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਗਗਨ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਵਲ ਭਜਾਇਆ !

(iii) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ – ਸਹੀ ਜੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ (✓) !

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਇੰਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਤੇਜੇ ਨੂੰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਰੇਸ਼ਮਾ ਕਿਸ ਦਾ ਡੱਬਾ ਬਣੀ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਗਾਰਡ ਦਾ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਫੜਿਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਝੱਗੇ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਕਿਹੋ-ਜਿਹੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ ? . .
ਉੱਤਰ-
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਰਗੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕੀ ਆਇਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਰੇਲ-ਗੱਡੀ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਗਾਰਡ ਬਣੀ ਰੇਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕਿਸਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
(ੲ) ਝੰਡੀ ਨੂੰ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8
ਇੰਜਣ ਬਣੇ. ਤੇਜੇ ਨੇ ਗੱਡੀ ਭਜਾਉਣ ਵੇਲੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਕੂਕ ਮਾਰੀ ਸੀ (✓) ।

(iv) ਰਚਨਾਤਮਿਕ ਕਾਰਜ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਬਾਰੇ ਪੰਜ ਵਾਕ ਬੋਲੋ ।
ਉੱਤਰ-

1. ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਇਕ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਸਾਧਨ ਹੈ ।
2. ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਦਾ ਇੰਜਣ ਭਾਫ਼, ਡੀਜ਼ਲ ਜਾਂ | ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ ।
3. ਇਸਦੇ ਇੰਜਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੱਬੇ ਜੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
4. ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਗਾਰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
5. ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਲ-ਅਸਬਾਬ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ।

ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਆਈ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਥ
ਖੜ੍ਹਾਇਆ :	ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ।
ਗਾਰਡ :	ਗਾਰਡ ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਜਾਂ ਰੁਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਖਲ੍ਹਾਰ :	ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ।
ਖਲ੍ਹਾਰੀ :	ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ।
ਝੱਗੇ :	ਕਮੀਜ਼ਾਂ ।
ਭਜਾਇਆ:	ਦੌੜਾਇਆ ।
ਹਝੋਕਾ :	ਹੋਹਾ, ਝਟਕਾ, ਧੱਕਾ |
ਮੈਦਾਨ :	ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ।

Punjab State Board PSEB 9th Class Maths Book Solutions Chapter 6 रेखाएँ और कोण Ex 6.2 Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 9 Maths Chapter 6 रेखाएँ और कोण Ex 6.2

प्रश्न 1.
आकृति में, x और y के मान ज्ञात कीजिए और फिर दर्शाइए कि AB || CD है।
हल :
मान लीजिए तिर्यक रेखा l, AB और CD को क्रमश: P और Q पर प्रतिच्छेदित करती है।

दी गई आकृति में,
50° + x = 180° (रैखिक युग्म)
⇒ x = 180° -50°
⇒ x = 130° …………. (i)
y= 130°
(शीर्षाभिमुख कोण)…….(ii)
(i) और (ii), से हम देखते हैं कि
x = y
यह दर्शाता है कि अंत: एकांतर कोण बराबर हैं।
जैसा कि हम जानते हैं कि यदि एक तिर्यक रेखा (मान लीजिए l) दो रेखाओं को इस प्रकार प्रतिच्छेदित करती है कि अंत: एकांतर कोणों के युग्म बराबर हों, तो दो रेखाएँ समांतर होती हैं।
अत: AB || CD.

प्रश्न 2.
आकृति में, यदि AB || CD, CD || EF और y : z = 3 : 7 है, तोx का मान ज्ञात कीजिए।

हल:
AB || CD
∴ x + y = 180° ……….(i)
[∵ दो समांतर रेखाओं के बीच एक तिर्यक रेखा के एक ओर के अंत: कोणों का योग 180° होता है।]
दिया है कि
AB || CD, CD||EF
∴ AB || EF [∵ एक ही रेखा के समांतर खींची गई दो रेखाएँ परस्पर समांतर होती हैं।]
अत: x = z (समांतर रेखाओं के लिए एकांतर अंतः कोण बराबर होते हैं।) …(ii)
(ii) से x का मान (i) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है :
z + y = 180° ….(iii)
दिया है कि y : z = 3 : 7
मान लीजिए कि y = 3k ∴ z = 7k
जहाँ अचर k > 0
y और z के मान (iii) में प्रतिस्थापित करने पर हमें प्राप्त होता है :
7k + 3k = 180°
⇒ 10k = 180°
⇒ k = \(\frac {180°}{10}\)
⇒ k=18°
अत: y = 3k
⇒ y = 3 × 18°
⇒ y= 54°
⇒ z = 7k
⇒ z = 7 × 18°
⇒ z = 126°
(ii) से हमें प्राप्त होता है : x = z
∴ x = 126°

प्रश्न 3.
आकृति में, यदि AB ||CD, EF ⊥ CD और ∠GED = 126° है, तो ∠AGE, ∠GEF और ∠FGE ज्ञात कीजिए।

हल :
AB || CD और GE एक तिर्यक रेखा है.
∵ ∠AGE = ∠GED [एकांतर कोण]
⇒ ∠AGE = 126°
[∵ ∠GED = 126° (दिया है)]
∠GED = 126° (दिया है)
या ∠GEF + ∠FED = 126°
⇒ ∠GEF + 90° = 126°
[∵ EF ⊥ CD (दिया है)]
[∵ ∠FED = 90°]
⇒ ∠GEF = 126° – 90°
⇒ ∠GEF = 36°
अब ∠AGE + ∠FGE = 180° (रैखिक युग्म)
⇒ 126° + ∠FGE = 180°
[∵ ∠AGE = 126° (ऊपर प्राप्त किया है)]
⇒ ∠FGE = 180° – 126°
⇒ ∠FGE = 54°.

प्रश्न 4.
आकृति में, यदि PQ || ST, ∠PQR = 110° और ∠RST = 130° है, तो ∠QRS ज्ञात कीजिए।

हल :
बिंदु R से होकर ST के समांतर एक रेखा RN खींचिए।
अब ST || RN
⇒ ∠RST + ∠SRN = 180°

[∵ दो समांतर रेखाओं के बीच एक तिर्यक रेखा के एक ओर के अंत:कोणों का योग 180° होता है।]
⇒ 130° + ∠SRN = 180°
⇒ ∠SRN = 180° – 130°
⇒ ∠SRN = 50° …(i)
अब PQ || ST (दिया है)
ओर RN || ST (रचना)
∴ PQ || RN [∵ दो रेखाएँ जो एक ही रेखा के समांतर हों परस्पर समांतर हैं]
अब PQ || RN और QR एक तिर्यक रेखा है।
∴ ∠QRN = ∠PQR (एकांतर कोण)
⇒ ∠QRN = 110°
[∵ ∠PQR = 110° (दिया है)]
∠QRN = 110°
⇒ ∠QRS + ∠SRN= 110°
⇒ ∠QRS + 50° = 110°
[(i) का प्रयोग करने पर]
⇒ ∠QRS = 110° – 50°
⇒ ∠QRS = 60°.

प्रश्न 5.
आकृति में, यदि AB || CD, ∠APQ = 50° और ∠PRD = 127° है, तो x और y ज्ञात कीजिए।

हल :
AB || CD; PQ एक तिर्यक रेखा है
∴ x = ∠APQ (एकांतर कोण)
⇒ x = 50°
[∵ ∠APQ = 50° (दिया है)]
AB || CD; PR एक तिर्यक रेखा है।
∴ ∠APR = ∠PRD (एकांतर कोण)
⇒ ∠APQ + ∠QPR = ∠PRD
⇒ 50° + y = 127°
⇒ y = 127° – 50°
⇒ y = 77°

प्रश्न 6.
आकृति में, PQ और RS दो दर्पण हैं जो एक दूसरे के समांतर रखे गए हैं। एक आपतन किरण (incident ray) AB, दर्पण PQ से B पर टकराती है और परवर्तित किरण (Reflected ray) पथ BC पर चल कर दर्पण RS से C पर टकराती हैं तथा पुन: CD के अनुदिश परावर्तित हो जाती है। सिद्ध कीजिए कि AB || CD है।

हल :
दी गई आकृति के अनुसार PQ और RS दो दर्पण हैं जो एक दूसरे के समांतर हैं। एक आपतन किरण AB, दर्पण PQ से B पर टकराती है। CD एक परावर्तित किरण है जो दर्पण RS से परावर्तित होती है।
हमने सिद्ध करना है
AB || CD
उपपति : जैसा कि हम जानते हैं कि
आपतन कोण = परावर्तित कोण
∴ ∠1 = ∠2 और ∠3 = ∠4 ………….(i)
[∴ ∠1 आपाती किरण AB और अभिलंब BL]
∴ ∠1 एक आपतन कोण है, ∠2 परावर्तित किरण BC और अभिलंब BL के बीच स्थित है। इसलिए ∠2 परावर्तित कोण है। इसी तरह ∠3 और ∠4 क्रमश: आपतन कोण और परावर्तित कोण हैं।
∴ PQ || RS और BL ⊥ PQ
और CM ⊥ RS
BL || CM
अब समांतर रेखाएँ BL और CM हैं। एक तिर्यक रेखा BC इन्हें प्रतिच्छेद करती है।
∴ ∠2 = ∠3 (एकांतर कोण) …(ii)
अब ∠ABC = ∠1 + ∠2
⇒ ∠ABC = ∠2 + ∠2 [∵ ∠1 = ∠2]
⇒ ∠ABC = 2∠2
और ∠BCD = ∠3 + ∠4
⇒ ∠BCD = ∠3 + ∠3
⇒ [∵ ∠3 = ∠4]
⇒ ∠BCD = 2∠3
परंतु (ii), से हमें प्राप्त होता है
⇒ ∠2 = ∠3
⇒ 2∠2 = 2∠3
⇒ ∠ABC = ∠BCD
ये एकांतर कोण हैं। BC एक तिर्यक रेखा है।
अत: AB || CD.

Punjab State Board PSEB 3rd Class Punjabi Book Solutions Chapter 5 ਵੱਡਾ ਕੌਣ Textbook Exercise Questions and Answers.

PSEB Solutions for Class 3 Punjabi Chapter 5 ਵੱਡਾ ਕੌਣ

Punjabi Guide for Class 3 PSEB ਵੱਡਾ ਕੌਣ Textbook Questions and Answers

(ਪਾਠ-ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ )

(i) ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕੀ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਅੰਗੁਠਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੀਚੀ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਥਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਡੂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ? ..
ਉੱਤਰ-
ਪੰਜਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ।

(ii) ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :
(ਉ) ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ?
ਪਿਆਰ
ਲੜਾਈ
ਬਹਿਸ
ਉੱਤਰ-
ਬਹਿਸ ਦੀ

(ਅ) ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ?
ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ
ਚੀਚੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ
ਧੂ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ
ਉੱਤਰ-
ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ

(ਈ) ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ?
ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ
ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ
ਵੱਡੇ ਬਣ ਕੇ
ਉੱਤਰ-
ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਦੀ

(ਸ) ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
ਲੜਾਈ ਵਿਚ
ਆਕੜ ਵਿਚ
ਏਕਤਾ ਵਿਚ
ਉੱਤਰ-
ਏਕਤਾ ਵਿਚ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਠੀਕ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣ ਕੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਭਰੋ :

(ੳ) ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ………………………….. ਇਕ ਹੈ । (ਹੱਥ, ਪਰਮਾਤਮਾ)
ਉੱਤਰ-
ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇਕ ਹੈ ।

(ਅ) ……………………. ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ । (ਕਿੱਦ, ਉਮਰ)
ਉੱਤਰ-
ਕੱਦ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ ।

(ਈ) ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਹੀਰੇ ਆਦਿ ਦੀਆਂ …………………….. ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ! (ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਚੂੜੀਆਂ)
ਉੱਤਰ-
ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਹੀਰੇ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ।

(ਸ) …………………………………….. ਮੀਚਣ ਵੇਲੇ ਭਲਾ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ? . (ਅੱਖਾਂ, ਮੁੱਠੀ)
ਉੱਤਰ-
ਮੁੱਠੀ ਮੀਚਣ ਵੇਲੇ ਭਲਾ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ |

(ਹ) ਪੰਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ …………………………. ਚੁੱਕ ਲਿਆ । (ਰਸਗੁੱਲਾ, ਲੱਡੂ)
ਉੱਤਰ-
ਪੰਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ।

(ਕ) ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ……… ਹੈ । (ਸ਼ਕਤੀ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ)
ਉੱਤਰ-
ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਕਿਉਂ ਹੋਈ ?
ਉੱਤਰ-
ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇਕ ਉਂਗਲੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4.
ਅੰਗੂਠੇ ਨੇ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਅੰਗੂਠੇ ਨੇ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੈ । ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਕੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਲੱਡੂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਪੰਜਾਂ ਨੇ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ? |
ਉੱਤਰ-
ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋ :
ਹੱਥ, ਫੈਸਲਾ, ਲੱਡੂ, ਦਸਖ਼ਤ, ਸ਼ਕਤੀ ।
ਉੱਤਰ-

• ਹੱਥ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਕ ਅੰਗ-ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜਦੇ ਹਾਂ ।
• ਫ਼ੈਸਲਾ (ਇਰਾਦਾ, ਮਤਾ) –ਅਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ।
• ਲੱਡੂ (ਇਕ ਮਠਿਆਈ)-ਮੈਂ ਹਲਵਾਈ ਤੋਂ ਇਕ ਕਿਲੋ ਲੱਡੂ ਖ਼ਰੀਦੇ ।
• ਦਸਖ਼ਤ (ਸਹੀ)-ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿਓ ।
• ਸ਼ਕਤੀ (ਤਾਕਤ)-ਭਾਰਤ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ।

(iii) ਪੜੋ, ਸਮਝੋ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜੋ ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ :
ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕੋ । ਪੰਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ | ਸਰਪੰਚ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ‘ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਲੱਡੂ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕੇ । ਜਦੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ । ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹੋ । ਇਹ ਵੀ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਔਖਾ ਨਹੀਂ । ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ।”

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-
1. ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ?
2. ਲੱਡੂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ?
3. ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੱਡੂ ਕਦੋਂ ਚੁੱਕ ਹੋਇਆ ?
4. ਕਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ?
5. ਕਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ?
6. ਇਸ ਪੈਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
1. ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕੋ ।
2. ਪੰਜਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ।
3. ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ।
4. ਜਦੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
5. ਏਕਤਾ ਵਿਚ ।
6. ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ।
ਜਾਂ
ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਰਹੋ ।

(iv) ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅੱਗੇ ਸਹੀ (✓) ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ :

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1.
‘ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਲੜਾਈ/ਝਗੜੇ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2.
ਪੰਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਕਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਪੰਚਾਇਤ ਕੋਲ (✓) .

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3.
ਕਿਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਅੰਗੂਠੇ ਨੇ (✓)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4. ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕ ਦਸਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5.
ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਕੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਪਰਮਾਤਮਾ ਇਕ ਹੈ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6.
ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਉਂਗਲ ਦੀ ਵਰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7.
ਕੱਦ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਵਿਚਕਾਰਲੀ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8.
ਲੋਕ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਕਿਸ ਉਂਗਲ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ?
ਉੱਤਰ-
ਚੌਥੀ ਉਂਗਲ ਵਿਚ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9.
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖਿੱਲਰੇ ਦਾਣੇ ਨੂੰ ਹੂੰਝਣ ਵੇਲੇ ਕਿਹੜੀ ਉਂਗਲ ਘਿਸਰਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਵਿਚਕਾਰਲੀ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10.
ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਕੀ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ ?
ਉੱਤਰ-
ਲੱਡੂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 11.
ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਡੂ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ?
ਉੱਤਰ-
ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ (✓) |

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 12.
ਉਂਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਸੀ ?
ਉੱਤਰ-
ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ (✓) ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 13.
ਕਦੋਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਸਾਰੇ (✓)।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 14.
‘ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ?
ਉੱਤਰ-
ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ (✓) ।

(v) ਵਿਆਕਰਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਸਮਝੋ ਤੇ ਲਿਖੋ :

ਉਂਗਲ ‘ : ਉਂਗਲਾਂ
ਅੰਗੂਠਾ : ……………………..
ਦਾਣਾ : ……………………..
ਹੀਰਾ : ……………………..
ਉੱਤਰ-
ਉਂਗਲ : ਉਂਗਲਾਂ
ਅੰਗੂਠਾ : ਅੰਗੂਠੇ
ਦਾਣਾ : ਦਾਣੇ
ਹੀਰਾ : ਹੀਰੇ ।

(vi) ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ

ਅਧਿਆਪਕ ਪਾਠ ਵਿਚ ਆਏ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹੇ :
ਉਂਗਲਾਂ ਅੰਗੂਠਾ ਵੱਡਾ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਖ਼ਤ
ਦੱਸਦੀ ਧਰਤੀ ਕਿਹੜਾ
ਅਖ਼ੀਰ ਯਤਨ ਪਹਿਲਾਂ ॥

ਦੀਪੂ ਨੇ ਛੁੱਟੀ ਲਈ Summary & Translation in punjabi

ਸ਼ਬਦ :	ਅਰਥ
ਬਹਿਸ :	ਝਗੜਾ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ
ਪੰਚਾਇਤ :	ਪੰਜ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ।
ਸਰਪੰਚ :	ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਮੁਖੀ ।
ਦਸਖ਼ਤ :	ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਲਿਖਣਾ ।
ਅੱਗੂਠੀਆਂ :	ਮੁੰਦਰੀਆਂ ।
ਮੀਚਣ :	ਮੀਟਣ, ਬੰਦ ਕਰਨ ।
ਘਿਸਰਦੀ :	ਘਸਦੀ ।
ਯਤਨ :	ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ।
ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ :	ਸੌਖ ਨਾਲ ।
ਏਕਤਾ :	ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ।
ਸ਼ਕਤੀ :	ਤਾਕਤ!